Oktay Baran tüm yazılar

Tüm gelişmeler, rejime karşı mücadelede burjuva muhalefete ve seçimlere bel bağlanamayacağını tekrar tekrar gösteriyor. Emeğin ve ezilenlerin burjuvaziden bağımsız ortak mücadele cephesini inşa etmek tek çıkar yoldur. Koşullar ne denli olumsuz görünürse görünsün, geleceği aydınlatacak olan bu doğrultuda sergilenecek çabadır.

Türkiye’deki rejimin niteliğini kitlelerin görmemeleri normal olabilir ama sosyalistlerin bu gerçeği görmemeleri körlükle değil, artık ancak onların siyasal tercihleriyle açıklanabilir. Bu yanlışı yapanların tamamı legalizme batmış durumdalar. Örgütlenme anlayışları, siyaset tarzları, refleksleri legalisttir. Önemlice bir bölümü de adını koymasa bile çoktan parlamentarist bir çizgiye kaymış durumdadır. Parlamentonun varlığı, gerçekte rejimin tüm günahlarını örten bir yaprak olmanın ötesinde bir anlam taşımıyor, ama yine de bu gibilerin gözlerini boyamaya yetiyor.

Bu cumhuriyet, gerek kuruluş sürecinde önderliğini üstlenen siyasal güçlerin gösterdiği üzere gerekse de kuruluşunun ardından emekçi kitlelere, ezilen Kürt halkına ve kalan gayrimüslim unsurlara dönük izlediği politikalarla işçi sınıfının da ezilen halkların da cumhuriyeti olmadığını on yıllar boyunca defalarca kanıtlamıştır. Komünistlerin görevi, Anadolu’daki emekçilere sömürüden kurtuluşun yolunu, ezilen halklara da gerçek özgürlüğün yolunu gösterecek ve dünya devriminin kıvılcımını çakacak bir proleter devrimin gerçekleştirilmesinde işçi sınıfına ve yoksul emekçi kesimlere önderlik etmektir.

Yıllardır Kemalizm sosyalist hareket içerisinden sökülüp atılamamış, Kemalist ideolojinin birçok tezi pek sorgulanmadan tekrar edilmiştir. Marksistlerin bu hususta üzerine düşen görev, devletçiliğe ve milliyetçiliğe boyun eğmeden, Millî Mücadele dönemine ve sonrasına dair Kemalist efsaneleri sorgulatmak, bunların emekçiler nezdindeki etkisini kırmaya çabalamaktır. Bunu gerekli kılan nedenlerden biri de Stalinizm ile Kemalizmin birçok başlıkta iç içe geçiyor oluşudur. Kemalist ideolojinin sol içinde bu denli etkili olabilmesi, onunla Stalinizmin birçok ortak paydasının (devletçilik, ulusalcılık, kalkınmacılık, ilerlemecilik) bulunmasından kaynaklanıyor.

Savaşsız bir kapitalizm düşünülemez. İşçi sınıfı emperyalist savaşların kurbanı olmak istemiyorsa yalnızca emperyalist savaşları başlatan, körükleyen, destekleyen, sevk ve idare eden burjuva hükümetlere değil, bir bütün olarak kapitalist sisteme son vermek zorundadır. Marksistlerin savaş karşısındaki programı, işçi sınıfına silahlardan arınmasını ve barış güvercinleri uçurmasını değil, o silahları gerçek düşmanına yöneltmesini söyleyerek şu çağrıda bulunur: Sınıf kardeşlerini boğazlamayı reddet, gerçek düşmanın içeridedir, kendi burjuvazindir!

Sendikaları, ısrarlı bir taban çalışmasıyla, mücadele örgütleri haline getirmekten başka yol yoktur. Bunu yapabilmek içinse sosyalistlerin her şeyden önce çalışmalarını sınıf içerisinde odaklamaları gerekiyor. Sınıf hareketinin yapısal sorunları, ancak onun içinde çözülebilir ama kendiliğinden değil, sınıf devrimcilerinin çabalarıyla.

Dini inançlar, kendilerini var eden ve her gün yeniden üreten toplumsal nesnel koşullar ortadan kalkmadıkça varlıklarını ve etkilerini sürdürecektir. O halde, hedef tahtasına oturtulması gereken, din, cemaatler veya tarikatlar değil, onları her gün yeniden ve farklı biçimlerde üreten kapitalist sömürü sistemidir. Kapitalist sömürü sistemi yıkıldığında herkes, dilediği dine inanıp ibadet etmekte ya da hiçbir dine inanmamakta özgür olacaktır.

Öncesinde, nasıl olur da enflasyonu biraz arttırabiliriz diye kafa patlatan metropollerin burjuva iktisatçıları, o zamandan beri enflasyonu nasıl dizginleriz sorusuna yanıt arıyorlar. Hal bu olunca doğal olarak ilk yapılması gereken, enflasyonun nedenlerini ortaya koymak olmalıydı. Ama burjuva iktisatçıların esas misyonu kapitalist iktisadın sınıfsal gerçekliğinin üstünü örtmek olduğundan, bu konuda da tam bir çarpıtma operasyonu devrededir.

Rejime karşı mücadeleyi kültürel-etnik-dini-cinsel vb. kimlikler üzerinden bir mücadele olarak tasarlayan, muğlak bir sağ-sol kamplaşması olarak ya da modernlik-gericilik veya laiklik-dincilik vb. şeklinde değerlendirenler, istemeden de olsa iktidarın ekmeğine yağ sürmektedirler. Kuşkusuz her kesim rejime karşı kendi bildiği yoldan mücadele edecektir. Ama komünistlerin çizgisi bellidir: Biz, emekçilerin birliğinin ancak “sınıfa karşı sınıf” çizgisiyle sağlanabileceğini biliyoruz. Hakiki mücadele hattı budur.

Türkiye’deki gerçeklik karşısında, faşizme karşı mücadeleyi büyütmek yaşamsal bir ihtiyaçtır. Sosyalist parti ve örgütlerin, sınıf mücadeleci sendikaların ve işçi örgütlerinin ve başta emekçi Kürt halkı olmak üzere tüm ezilenlerin en geniş cephesini örmeye çalışmak, birleşik bir emek cephesini inşa etmek, günümüzün en temel görevidir. Geleceği için mücadele etmek isteyen gençlik için de tek yol bu kavgaya katılmaktır.

Gerçeklik ortada duruyor; gerek finansal kurumlar gerekse de reel ekonomi bıçak sırtında durmaktadır. Tek ayak üzerinde söylenen onca yalana rağmen herkes bu gerçeğin ya bilincindedir ya da içten içe bu doğrultuda bir hissiyata sahiptir. İflas dalgasının yarattığı enkazın ne tür yeni sarsıntıların yolunu döşeyeceğini, hangi fay hatlarına stres aktardığını önümüzdeki dönemde göreceğiz. Çırılçıplak ortadadır ki, hükümetlerin emekçilerin sırtından kaynak aktararak finans tekellerini kurtarmaktan başka yaptıkları ve yapabilecekleri pek bir şey yoktur, ama bu yolun da bir sonu bulunmaktadır.

Sermaye bu depremden de bizler açısından faydalı olacak anlamlı bir sonuç çıkarmayacaktır. Namuslu bilimciler uğraşıp yeni bilgiler ve sonuçlar çıkaracaklar. Ama daha da önemlisi işçi sınıfı ve emekçiler sonuç çıkarmalıdırlar. Kapitalizm insanlığı işte böylesi bir uçurumun kenarına getirmiştir. Yalnızca daha iyi bir yaşam için değil, bizzat hayatta kalmak için, savaşlarda katledilmemek, afetlerde bir hiç nedeniyle göçüp gitmemek için bu dünyadan, kendi kaderimizi kendi elimize almalıyız.

Katar’da yapılan Dünya Kupasına dönük tüm eleştiriler, şu ya da bu ölçüde haklıdır. Ama dile getirilen itiraz noktalarının ve argümanların sanki yalnızca bu Dünya Kupasına ve Katar’a hasmış gibi sunulması yanıltıcıdır. Kapitalizm budur ve böyle bir sömürü sisteminde temiz bir spor düşü imkânsız bir hayalden başka bir şey değildir.

"Aileyi koruma” ve “LGBT tehdidini engelleme” başlıklarıyla nicedir ısıtılan faşist kampanyaya hız verildi. İstanbul Sözleşmesinin kaldırılması, tarikatları memnun etmek için bu kampanyanın bir parçası olarak atılmış bir adımdı. Şimdi, yeni yasal düzenlemelerle, LGBT karşıtı nefret mitingleriyle bu kampanya hızlandırılıyor. Bu vesileyle neden genelde sağ muhafazakâr siyasetin, özelde de faşizmin aile konusunu ve homofobik histeriyi bu denli köpürttüğünü açıklamaya çalışalım. Zira son dönemde tüm dünyada yükselişte olan faşist hareketlerin hem tarihsel hem de güncel ortak yönlerinden biridir bu husus.

Boş umutlar yaymak yanlıştır, karamsarlık pompalamaksa daha da yanlıştır. Pasif bir şekilde gün sayarak beklemek değil, sınıf örgütlerini güçlendirmek ve emekçilerin seferberliğini sağlamak üzere harekete geçmek, bu doğrultuda ter akıtmak gerekiyor. İnsanların ihtiyaç duyduğu umut, yalanlar ve aptalca hayallerle değil, sağlam bir mücadele programı ve onu hayata geçirebilecek bir önderlikle sağlanabilir ancak. Emekçi kitlelerin ihtiyacı olan ve yaratmamız gereken de işte budur.

Rejimin sıkışıklığı artıp iç kenetlenmesindeki gevşeme ve çözülme süreci hızlanınca, pastanın küçülmesinin de bir sonucu olarak devlet içindeki klikler ve onların mafya uzantıları arasındaki kavga da kızışıyor. Bileşimi neredeyse tümüyle Erdoğan tarafından belirlenen üst yargı organlarından bile zaman zaman iktidarın hoşlanmayacağı kararlar çıkmaya, bu tür durumların sayısı artmaya başlamıştır. Aslında bunlar totaliter bir aygıtın monolitik yapısıyla bağdaşmayan gelişmelerdir ama gözümüzün önünde de yaşanmaktadır. Bunun anlamı mevcut rejimin artık son dönemini yaşamakta olduğudur.

Alabildiğine derinleşen yoksullaşmayla birlikte demokratik işleyişin ilgasının üst üste bindiği koşullarda, Türkiyeli emekçilerin tepkisi benzer ülkelere kıyasla hayli düşük düzeyde kalıyor. Bunun neden böyle olduğuna dair birçok yanlış fikir düzen içi muhalif entelijansiya sayesinde geniş bir kitlede de yankı buluyor.

Kitleler Covid-19’la büyük bir deneye tabi tutuldular ve bu deneyden burjuvazi başarılı çıktı. Egemenler bu tür korkularla kitleleri manipüle edebildiklerini görüp, bu mekanizmayı mükemmelleştirmek için hayli deneyim biriktirdiler. Bu iddiamızın kanıtı IMF’den geldi. IMF’nin araştırma departmanındaki uzmanlardan birinin kaleme aldığı makale, egemenlerin farkındalığına dair önemli ipuçları veriyor.

Ukrayna devam eden savaş egemenlere kötü gidişatın sorumluluğunu başkasının üzerine yıkma fırsatını da sunuyor. Böylece tırmanan enflasyonun, emekçilerin yoksullaşmasının, kapıda bekleyen yeni işten atma dalgasının sorumluluğunu da kendi sırtlarından atmaya çalışıyorlar. Bu yalana karşı mücadele içinden geçtiğimiz dönemin önemli ideolojik mücadele başlıklarındandır.

Yaşanan iktisadi iyileşmeler, hiç de burjuva zirvelerin ve sermaye yanlısı iktisatçıların propaganda ettiği ölçüde olmadı. Propaganda edilen V tipi iyileşme, tüm temel verilerin, kriz öncesi duruma döneceği hatta daha yükseğine ulaşacağı şeklindeydi. Yaşananlar bunu doğrulamamıştır, bizler bunun mümkün olmadığını düşünüyorduk ve iki yıla yaklaşan süreç, bu konuda Marksistleri haklı çıkarmıştır.