Yılmaz Seyhan tüm yazılar

Sınıf mücadelesi bağlamında kimi sözler vardır ki içinde koca bir tarih gizlidir. Yalnızca söylendiği anın değil, geride bıraktığı yılların, kuşakların, çıkarılan derslerin, yenilgilerin ve zaferlerin hafızasıyla yüklüdür. Kimi semboller vardır ki işçi sınıfının birikmiş öfkesini, umutlarını ve tarihsel görevlerini bağrında taşır. O sözler ve semboller, yalnızca hatırlatan değil, aynı zamanda çağıran ve harekete geçiren güçlerdir. 1 Mayıs… İşçi sınıfının uluslararası birlik, mücadele ve dayanışma günü… İşçi sınıfının mücadele geleneğini bugüne taşıyan ve bugünden başlayarak geleceği inşa eden güçlü bir sembol olarak 1 Mayıs yaşıyor ve çağrısını sürdürüyor!

Donald Trump, Küba’ya petrol sağlayan ülkelere ek gümrük vergisi uygulanmasını içeren bir kararname imzaladı. 29 Ocakta imzalanan söz konusu kararname “Küba’nın zararlı eylem ve politikalarına karşı, ulusal acil durum” kılıfıyla sunuldu ve Küba üzerindeki ablukayı sertleştirdi. ABD Yüksek Mahkemesinin bu kararnameyi hukuki usullere aykırı bulması üzerine de 20 Şubatta Trump ek gümrük vergilerini rafa kaldırdı. Ancak şimdilik geri çekilmiş olsa da kararnamenin Küba üzerindeki yıkıcı sonuçlarının devam ettiğini baştan belirtmek gerekiyor. Bu gelişmelerin devamında ise Küba ile ABD arasında müzakereler başladığı ifade edildi. Müzakerelerin nasıl ve nereye doğru ilerleyeceği, ne zaman kesintiye uğrayacağı yahut ne şekilde bağıtlanacağı şimdilik bilinmez. ABD’nin Küba’ya dönük rejim değişikliği hedeflediği ve bu emelinin değişmeyeceği ise açıktır. Öte yandan Küba meselesi, Küba’dan ibaret değildir. Ciddi nedenleri ve sonuçları olan Trump’ın bu hamlesini, esas olarak ABD’nin Latin Amerika’daki hegemonik konumunu güçlendirme adımı olarak, yürümekte olan Üçüncü Dünya Savaşı zemininde okumak gerekiyor.

Kafkasya coğrafyasının halkları on binlerce insanın yaşamına mal olacak şekilde defalarca birbirine kırdırıldı. Bu bölge bugün de yürüyen Üçüncü Dünya Savaşının önemli fay hatlarından birine sahip… Ancak 1914 grevleri öncesinde Şahumyan’ı şaşırtan yaşamın devinim içindeki doğası işlemeye devam ediyor. Belki o günlere kadar bölge halkları bedel ödemeye devam edecektir ama bir gün mutlaka göğsündeki kamayı çıkarıp 26’lının “başka bir dünya, başka bir Kafkasya” düşünü gerçek kılacaktır.

Temmuz başından itibaren Bangladeş, tarihinin en kitlesel eylemlerinden birine sahne oldu. Kamu istihdamının yüzde 30’unun 1971’deki bağımsızlık savaşına katılanların akrabalarına ayrılmasına hükmeden yargı kararı fitili ateşledi. “Liyakat” talep eden öğrencilerin başlattığı eylemler yoğun bir devlet terörüyle karşı karşıya kalırken, ölü sayısı 200’ün, yaralı sayısı 2500’ün üzerine çıktı. Binlerce öğrenci ise gözaltına alındı. Tüm bunlara rağmen bastırılamayan eylemler sonucu hükümet geri adım attığını duyurdu.

Zamanın durduğu ve olağan akışının kırıldığı anlar vardır. İnsanlığın büyük atılımları yahut büyük trajedileri böylesi anlardandır. Usta ressam Pablo Picasso, Guernica isimli eseriyle işte böyle bir kırılma anını resmeder. Guernica… Adını bombalanan bir kasabadan alan, siyah beyaz, “eciş bücüş” motiflerle örülü dev boyutlarda bir tablo … Savaş ve faşizm karşıtı uluslararası üne sahip bir sembol… Bir zulüm anını kayda geçiren, kapının eşiğindeki daha büyük zulme dikkat çeken ölümsüz bir anıt…

Yunanistan’da faşizme karşı mücadele deneyimi, olumlu ve olumsuz tüm yönleriyle dünya sosyalist hareketi açısından zengin dersler barındırır. Yenilgilerle, ihanetlerle örülü bu deneyim bize burjuvazinin gerçek tıynetini, komünist önderliğin hayati önemini ispatlar. Aynı zamanda zaferlerle, cüret ve mücadeleyle örülü bu deneyim bize güçlü bir gelenek yaratmanın, gelecek açısından kıymetini örnekler, her sessizliğin elbet aşıldığını gösterir.

15 Ocak 1919… Alman burjuvazisi o gün, Alman işçi sınıfının iki önderinin canına kıydı! Rosa önce dipçiklendi, sonra kurşunladı, cansız bedeni bir su kanalına atıldı. Yoldaşı Liebknecht ise kurşuna dizildi ve yol kenarına bırakıldı. 28 Ocak 1921… Trabzon’dan Bakü’ye doğru bir deniz motoru kalktı, arkasına sinsice başka bir motor takıldı... Komünist ozan Nâzım Hikmet’in betimlediği gibi iki motorda iki sınıf çarpıştı o gün! Türkiye işçi sınıfının önderleri, Mustafa Suphi ve 14 yoldaşı, Türk burjuvazisi tarafından Karadeniz’in soğuk sularında boğduruldu. Ve 21 Ocak 1924… Dünya sosyalist devriminin lideri Lenin yaşamını yitirdi. Lenin, Rosa, Liebknecht ve Suphi… Vakitsiz ölümleri birbirini takip eden yılların Ocak aylarına denk gelen dört komünist önder…

Azucena Villaflor, Josefa, Raquel, Beatriz, Delicia, Raquel, Haydee, Mirta, Berta, María Adela, Cándida Felicia, María Mercedes ve Julia. Arjantinli bu on dört kadın, takvimler 13 Nisan 1977’yi gösterdiğinde evlerinden çıktılar. Başkanlık sarayı Casa Rosada’nın (Pembe Ev) karşısındaki meydana, Plaza de Mayo’ya (Mayıs Meydanı) vardılar. Bugün olduğu gibi o gün de Arjantin siyasetinin en önemli mekânıydı o meydan. Ülkenin İspanya’dan bağımsızlığı 167 yıl önce orada ilan edilmiş, işbaşındaki faşist cunta bir yıl önce kanlı hükümdarlığını orada duyurmuştu! Meydanda beklemeye başladı on dört kadın.

1973 yılının 15 Kasımında, Ege’nin karşı kıyısı Yunanistan’da tarihe iz bırakan o meşhur radyo yayını başladı. Kendisinden emin genç bir ses şöyle diyordu: “Burası Politeknik! Burası Politeknik! Özgür savaşçılar konuşuyor.” Sabah saatlerinde radyolardan duyulan bu ses emekçi kitleler tarafından sevinçle karşılanırken işbaşındaki faşist cuntayı şaşkına çevirmişti.

Kapitalizm, burjuva sınıfın işçi sınıfını sömürerek varlığını sürdürdüğü düzenin adıdır. Ya en ağır işlerde zorla çalıştırılmak üzere köleleştirilmiş bir insan, ya yok denecek bir ücrete çalışmak zorunda bırakılan bir göçmen, ya da açlıktan ölmemek için belli bir ücret karşılığında işgücünü satan “özgür emekçi”… İşin özü kapitalizm mülksüzler için en iyi durumda bile ücret köleliği, ücretli kölelik demektir!

Latin Amerika ülkesi Kolombiya’da 19 Haziranda düzenlenen başkanlık seçimlerinin ikinci turunda sosyal demokrat bir programa sahip Gustavo Petro, yüzde 50,46 oy alarak ülkenin 60. devlet başkanı olmayı başardı. Eski bir gerilla olan Petro’nun faşist Rodolfo Hernandez’i geride bırakmasıyla ülke tarihinde ilk kez solcu bir aday başkanlık koltuğuna oturdu.

Toplumu nefessiz bırakma çabalarına bir yenisi daha eklendi ve uzun süredir rejimin gündeminde olan sosyal medyaya ayar çekme adımı atıldı. Kamuoyunda “sosyal medya yasası” yahut “dezenformasyon yasası” olarak bilinen Basın Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, AKP ve MHP vekillerinin ortak imzasıyla geçtiğimiz günlerde TBMM’ye getirildi ve komisyon süreci başladı.

Tepeden tırnağa insandılar / 72 gün sanki yıldızlara dokundular / Yenisi açılmak üzere kapanırken perde / Bir vasiyet bırakmışlardı geriye: / “Boyun Eğme Ey İnsan!”

Ünlü düşünür İbni Haldun’un 700 sene evvel söylediği gibi “Geçmiş, geleceğe suyun suya benzediğinden daha fazla benzer!” İçinden geçtiğimiz moment, geçmişin derslerinin çok daha duru bir şekilde özümsenmesini, tarihin dikkate alınmasını şart koşuyor. Peki, tarihin 1870-1945 arası kesiti bize ne anlatıyor? Burjuva politikacıların ve diplomatların sözde “barış” antlaşmaları imzalamalarıyla emperyalist savaşların son bulmayacağını, bunun ancak yeni iltihaplanmalara ve kangrenleşen sorunlara sebebiyet vereceğini! İşçi sınıfının tarihsel görevinin, yani tüm dünyada kapitalizmi yıkıp yerine kendi iktidarını kurmasının hayati önemini anlatıyor.

Dünyanın en kitlesel sporudur futbol, futbolun ise en büyük organizasyonudur Dünya Kupası… Nasıl ki futbol sadece futbol değilse, dört yılda bir düzenlenen bu turnuva da sadece turnuva değil. İlk kez 1930 yılında Uruguay’da düzenlenen Dünya Kupası, İkinci Dünya Savaşı yıllarında verilen arayı saymazsak her seferinde daha geniş kitlelerin ilgisine mazhar oldu. Çoktandır bacasız bir sanayi haline gelen futbol, bu tür devasa organizasyonlarıyla birlikte milyarları ekran başına kilitlemekle kalmıyor. Yeşil sahalar muktedirlere akıl almaz ekonomik, politik ve ideolojik kazanç da sağlıyor. Işıltının altından ise her seferinde kapitalizmin çirkin yüzü sırıtıveriyor. 2022’de Katar’da yapılacak turnuva da en az 6800 göçmen işçinin yaşamına mal olmasını hatırlatarak, “ölüm kupası” adıyla tarih defterine yazılacak.

Bugün günlerden 2 Temmuz, bugün günlerden Madımak…  Bundan 28 yıl önce, 2 Temmuz 1993’te, Sivas’ta 33 aydın, sanatçı ve 2 otel çalışanı, Pir Sultan Abdal’ı anma etkinliği için kaldıkları Madımak Otelinde yakılarak katledildi. Metin Altıok, Nesimi Çimen, Behçet Aysan, Asım Bezirci, Hasret Gültekin, Muhlis Akarsu, Asaf Koçak… 28 yıl önce bugün; çiçekleri küstürdüler, sazları susturdular, gülleri yandırdılar.

İşsizlik ve yoksulluk sarmalındaki emekçi kitleleri ağlarına takmaya çalışan faşist liderler de bugün Büyük Resetçilerle aynı karta oynuyor; eşitsizlik virüsü! Hitler ve Mussolini’nin yaptığı gibi bugünün Führerleri, Duçeleri, Reisleri de hamasetle dolu konuşmalarında yoksulluğun sorumlusu olarak kendi yarattıkları iç ve dış düşmanları işaret ediyorlar. Göçmenler, etnik azınlıklar ve muhalifler hedef gösteriliyor, yapay kutuplaşma faşizmin zehirli dili marifetiyle derinleştiriliyor. Böylece kapitalizm aklanıyor, öfkeli kitleler yanlış hedeflere yönlendiriliyor.

Yakıcılaşan onca sorunla birlikte emekçi kitlelerde biriken öfkenin açığa çıkma korkusu, iktidar sahiplerinde pek çok olay karşısında hazımsızlık yaratıyor, reflekslerini belirliyor. Bu yersiz bir korku değildir. Boğaziçi, kaynama noktasına yaklaşan bir kap suyun üzerinde beliriveren kabarcık misali, ortamın ısındığının bir göstergesidir. Kapitalizmin yarattığı eşitsizlik, adaletsizlik ve zulüm, gerek Türkiye ölçeğinde gerekse de dünya ölçeğinde geniş kitlelerin bağrında isyan duygusunun mayalanmasına yol açıyor.

Türkiye’de üniversiteler; akademisyenlerin ihraç edildiği, cübbelerin postallar altında ezildiği, öğrencilerin yerlerde sürüklendiği ve emekçilerin güvencesiz çalışmaya mahkûm edildiği alanlara dönüştürüldü. Rejimin fethe çıktığı, rektörlüğüne kayyum atanan, kapılarına kelepçe vurulan mekânlara dönüştürüldü Türkiye’de üniversiteler... Esaslı soru şudur; üniversitelere biçilen bu kaftan nasıl yırtılacak?

Ankara Katliamının üzerinden tam 5 yıl geçti. 5 yıl önce bugün DİSK, KESK, TMMOB ve TTB’nin çağrısıyla düzenlenen “Emek, Barış ve Demokrasi” mitinginde patlayan bombalar, 103 karanfili yaşamdan kopardı. “İstikrar” deyip kaostan, “kardeşlik” deyip düşmanlaştırmadan, “huzur” deyip gerilimden beslenenler; savaştan, kin ve nefretten nemalanan karanlık odaklar, Türkiye’nin dört bir yanından gelen on binlerce kişinin yükselttiği haklı sesi boğmaya giriştiler. Deliller çarşaf çarşaf ortadayken tüm gücü ellerinde bulunduran muktedirler yargılanmadılar, hesap vermeye tenezzül etmediler. Üzerinden 5 yıl geçti, Ankara Tren Garı katliamını unutmadık, öfkemiz o günkü gibi taze!