Okurlarımızdan yazı, mektup ve mesajlar

Günün görevi uluslararası işçi sınıfının mücadele saflarını güçlendirmek, İngiltere’den İtalya’ya, ABD’den Avustralya’ya “emperyalist savaşa hayır” diye haykırarak meydanlara çıkan, savaş gemilerini yüklemeyi reddeden, “egemenlerin çıkarları için dökecek kanımız yok” diyen emekçilerin sesine güç vermek, kapitalizmin yıkılması için mücadeleyi yükseltmektir.

Bu yıl, 15-16 Haziran 1970 Büyük İşçi Direnişinin 56. yıldönümü. Takvimlerin bu yaprağı, Türkiye işçi sınıfının mücadele tarihi açısından elbette çok önemli bir gün. Bizim gibi mücadeleci işçiler ve sınıf devrimcileri açısından hem direnişin kendisi hem de öncesi ve sonrası deneyimlerle dolu. Bu yüzden onu tekrar tekrar hatırlamanın, sorgulamanın ve öğrenmenin ne kadar önemli bir ihtiyaç olduğunu biliyoruz.

15-16 Haziran Büyük İşçi Direnişinin 56. yılındayız. Yüz binlerce işçi o iki gün boyunca meydanlarda gücünü dosta düşmana göstermişti. 15-16 Haziran direnişi hem nasıl bir yol yürümemiz gerektiğini hem de siyasi yasakların nasıl yırtılıp atılacağını gösteren tarihsel bir örnektir.

Resmi nüfusu 16 milyona yaklaşan, gayri resmi nüfusu 20 milyonu aşan bir şehirde, hatta kapitalizmin tanımıyla bir metropolde yaşıyoruz. Kulağa gayet havalı gelen bu kavram, bizler için ne anlama geliyor? Uzun ve güvencesiz çalışma koşulları, kiradan gıdaya, ulaşımdan sosyal aktivitelere pahalı bir yaşam, her yerde yükselen beton binalar, yok olan yeşil alanlar, gürültü, hava kirliliği, sağlık sorunları, stresli yaşamın getirdiği psikolojik sorunlar, sürekli bir yerlere yetişmenin getirdiği telaş, işsizlik, geleceksizlik… Bir tarafta rezidanslar, lüks konut projeleri, bulutların içinde kaybolan finans merkezleri, boğaz manzaralı yalılar, villalar; devasa bir sermaye birikimi ve zenginlik. Biz işçiler için en çıplak İstanbul tarifi ve kapitalizmin metropol gerçeği gün gibi ortada. Üretenlerin bir tarafta, el koyanların diğer tarafta olduğu, keskin bir sınıf ayrımı!

Nâzım Hikmet öleli 63, Orhan kemal öleli 56 ve Ahmed Arif öleli 35 yıl oldu. Bedenen aramızdan ayrıldılar fakat eserleriyle, mücadeleleriyle, aktardıkları umutlarıyla hâlâ bizlerle bu büyük ustalar! Kapitalist egemenlerin ve çürümüş düzenlerinin kokuşmuşluğu karşısında sınıfımızın ustalarını bilmek, mücadelelerini anlamak, yazdıklarını okumak ve aktarmak bizler için elzemdir. Buraya sığamayacak denli büyük külliyatlar bırakan ustalarımızı hüzünle yad etmek değil yapılması gereken, bıraktıkları bayrakları iyi kucaklamak, hasretlerini, özlemlerini, umutlarını, mücadelelerini bizlere ve gelecek kuşaklara aktarmaktır önemli olan. Komünist ozanın bütün dünya emekçilerine haykırdığı gibi,

Yıkık döküktü duygular / Her şey paramparçaydı, / Umutsuzluk bir karabasan gibi çökmüştü, / Her yer karanlıktı / Bu madalyonun bir yüzüydü / Madalyonun diğer tarafında, / Alttan alta çiçekler filizleniyordu, / Işık yavaş yavaş karanlığa süzülüyordu, / Karanlık yerini kızıl bir şafağa bırakıyordu, / Umut bir ay parçası gibi parlamaya başlamıştı, / Yıllarca biriken su damlaları setleri zorluyordu, / Taşmayı bekleyen nehirler, göller ve denizler… / Büyük bir gürültüyle bıraktılar kendilerini, / Hayatı kirleten ne varsa akıp gitti. / Taşan nehirler hayata tek gözle bakanları alıp gitti. / Geriye umuda sıkıca sarılanlar kaldı. / Ve ellerinde bayraklarla yürümeye başladılar, / Masmavi göğün altında / Yepyeni bir dünya kurdular / Öylesine özgür, öylesine mutlu…

21 Mayısta Cumhurbaşkanlığı kararıyla Bilgi Üniversitesinin faaliyet izni kaldırılmıştı. Bu kararın ardından 22 bin üniversite öğrencisi eğitim faaliyetlerinin nasıl etkileneceğine, bini aşkın akademik ve idari personel ise geleceklerinin ne olacağına dair belirsiz bir sürecin içine girdi. Durdurulan üniversite faaliyetlerine ilişkin yetkililer tarafından net bir açıklama bile yapılmadı. Fakat bu sürece direnişle karşılık veren üniversite öğrencilerinin mücadelesi sonuç verdi. Mücadelenin yarattığı baskı sonucunda, 25 Mayısta üniversitenin yeniden faaliyetlerine devam edeceği YÖK tarafından duyuruldu.

Bizlere düşen yönümüzü doğru tarafa çevirmektir. Yani duyarlılığı artan, itiraz eden işçiler ve gençlerle temas kurmaktır. Onları adım adım mücadelemizin parçası haline getirmektir. Yaşanan ekonomik ve siyasal sorunların birbiriyle ve kapitalizmle bağını netleştirmek; bu sorunlara karşı mücadeleleri ortaklaştırmaktır. Biliyoruz ki böyle bir gücü hiçbir kuvvet yenemez. Sınıfımızın örgütlü gücü, kapitalizmin karanlığını yırtıp atacak yegâne iradedir.

Yalnızca Türkiyeli emekçi gençlik için değil, dünya işçi sınıfının gençlerine de biçilen karanlık bir gelecek var. Tarihte ilk defa bir nesil, kendinden önceki nesilden daha yoksul. İşsizlik oranları büyürken kiralar, gıda fiyatları, faturalar alabildiğine artıyor. Sermaye sahipleri, bizim için çizdikleri gelecek planlarına sorgusuzca uymamız ve mücadeleden uzak durmamız için her yolla birliğimize saldırıyorlar. Oysa bu 1 Mayıs’ta dünya meydanlarında gördüğümüz üzere, onların bu kokuşmuş düzenlerine uymayan ve karşı duran emekçi gençler, emperyalist savaşlara, faşist politikalara, krallara, silahlanmaya karşı alanları dolduruyorlar. Konuştuğumuz dil farklı olsa da işçi sınıfının ortak bir derdi ve ortak bir kavgası var. Emekçi gençler olarak, bu ortak dile daha da ses katmalı, meydanlarda kalabalıklaşmalı ve mücadelemizi büyütmeliyiz.

Gıda başta olmak üzere hiçbir kaynak insanlığın yararına kullanılmıyor. Ama “Devletlûlar” nasihat edecek ve hatta suçlu ilan edecek günah keçileri aramaya devam ediyor. İşte tüm bu anlatılanların bir araya gelmesiyle oluşan düzenin adı Kapitalist sömürü düzenidir ve bir an önce ortadan kaldırılmalıdır. Yerine önceliği insanlık olan bir dünya düzeni inşa edilmelidir. Gelin bunun için şiarımızı yazımıza uygun belirleyelim: “Ömrünü israf etme, bir an önce örgütlen!”

İşçi sınıfının anlamlı büyüklükte bir azınlığını bile örgütlü güç düzeyine yükseltmeden, keza sendikaların yine anlamlı bir kısmını bu çizgiye çekmeden düzenle meydan savaşlarına kalkışmanın yararlı olmak bir yana işçi sınıfının mücadelesi açısından zararlı etkileri olduğu şüphesizdir. 1 Mayıs’ı sınıf mücadelesini ilerletmek için bir fırsata dönüştürmenin yolu, işçi sınıfının mevcut şartlarında onu bilinç ve örgütlülük bakımından az ya da çok ilerletebilecek tarzda 1 Mayıs’a yaklaşmaktan geçiyor. 1 Mayıs’ın gücü ancak onun işçi sınıfının kitlesel, birleşik, örgütlü ve mücadele ruhuyla dolu bir tarzda hayata geçirilmesiyle açığa çıkarılabilir.

Geçtiğimiz yıllarda Güngören’de 17 yaşındaki Atlas Çağlayan ve Kadıköy’de 14 yaşındaki Mattia Ahmet Minguzzi’nin bıçaklanarak öldürülmesi ya da okullarda öğretmenlerin katledilmesi gibi vahşi cinayetlerin bizzat çocuk yaştakiler tarafından işlenmesine içimiz acıyarak şahit olmuştuk. Şimdi de iki ayrı okuldaki iki çocuğun, öğretmenlerine ve okul arkadaşları olan çocuklara silahla saldırdığına, çok sayıda ölüme ve yaralanmaya neden olduklarına, saldırganların kendilerinin de hayatını kaybettiğine dehşete kapılarak şahit olduk. 14 Nisanda Şanlıurfa, ertesi gün Kahramanmaraş’ta yaşanan vahim olaylar, bireysel sorunların ötesinde, daha derin ve yapısal bir soruna işaret ediyor. Okullar çocuklarımızı gönül rahatlığıyla emanet edeceğimiz yerler olması gerekirken bugün geldiğimiz noktada, öğrencilerin ve öğretmenlerin yaralandığı, hatta hayatını kaybettiği haberleriyle sarsılıyoruz. Bu tabloyu sıradanlaştırmak mümkün değildir; bu, uzun zamandır ilerleyen çürümenin açık bir işaretidir.

2026 1 Mayıs’ına doğru ilerlediğimiz bugünlerde kendimize şu soruları sorarak başlayalım: Gençler, kadınlar, erkekler, çocuklar, işsizler ve iyi-kötü bir işi olanlar; topyekûn işçi sınıfının birer ferdi olarak neden 1 Mayıs’ta alanlara çıkıp itirazımızı yükseltmeliyiz? Bugün 1 Mayıs’ta alanlara çıkıp gür sesimizle haykırırsak hayatımızda ne değişir? Tersten; bunu yapmaz da evde yatarsak ne değişmez? Rahatsız olduğumuz bir sürü olayın girdabında sürüklenirken, tepkisiz bir şekilde oturmak çözüm getirir mi? Soruları daha da çoğaltabilirsiniz… Biz burada bırakıp devam edelim.

İkiyüzlü kapitalistlerin her bir adımında paçalarından pislik dökülüyor. Biz sorunlarımıza çözüm ararken çeşitli araçlar, yol ve yöntemler kullanarak, yapay gündemler yaratanlar yine bunlar değil mi? Asgari ücrete üç kuruş zammı bile çok görürken, yandaşlarının milyon dolarlık borçlarını silen, milyon dolarlık ihaleleri doğa katliamcılarına veren bunlar değil mi? Alın teriyle kazandığımız ücretlerimizi vergi adı altında haraca bağlayan bunlar değil mi? Staj adı altında gencecik kızlarımızı, oğullarımızı boğaz tokluğuna patronlara peşkeş çeken bunlar değil mi? Şimdi bunca şeye rağmen bunlar mı bizim geleceğimiz olan çocuklarımıza güvenli bir hayat verecek?

Çürüyen kapitalizm insanı da çürütüyor, yozlaştırıyor, içindeki insani duyguları katlediyor. Toplumun her kesimine yayılan cinnet hali gün geçtikçe büyüyor. 2 Martta aynı ismi taşıyan iki farklı kadın ve küçücük bir kız çocuğu yaşamdan koparıldı. Öğretmen Fatma Nur Çelik, ders başında olduğu okulda bir öğrenci tarafından bıçaklanarak öldürüldü. Aynı gün, çocuğunu istismar eden kişiye karşı yıllardır mücadele eden Fatmanur Çelik ve 8 yaşındaki kızı Hifa İkra’nın Zeytinburnu sahilinde cansız bedenleri bulundu.

Sınıf mücadelesinin tarihsel belleği, bazen bir celladın itirafında, bazen de bir Nazi subayının arşivinde gün yüzüne çıkar. Geçtiğimiz günlerde kamuoyuna yansıyan bir haber, tam da böylesi bir tarihsel hesaplaşmayı barındırıyordu: 1 Mayıs 1944’te, Nazi barbarlığı tarafından Yunanistan’daki bir toplama kampında kurşuna dizilen 200 komünistin, katliamdan dakikalar önce çekilmiş fotoğrafları ortaya çıktı. Bu karelerde, ölüm mangalarının karşısında boyun eğen kurbanlar yoktu. Kimisinde gülümseyerek bakan, kimisinde de yumruklarını gökyüzüne kaldıran devrimci bir irade vardı. Fotoğrafların bir infaz öncesine ait olduğuna inanmayı zor kılan şey o muazzam sınıf bilincinin, devrimci iradenin yansımasıydı. Bu onurlu yürüyüşün en ön safında ise, Bursa’nın dirençli havasını Ege’nin karşı kıyısına taşıyan bir sınıf kardeşimiz Napoleon Soukatzidis yer alıyordu.

Emekçi kadınların tarihsel mücadelesinin simgelendiği 8 Mart, bu mücadelenin bir parçası olmuş çok değerli mücadeleci kadınları anmanın, onların yaşamlarından süzülen deneyimleri bilince çıkarmanın da bir vesilesi oluyor. Adı hep hatırlanması gereken, düşünceleriyle, eylemleriyle ilham verici biri olan Irene Joliot-Curie de bu kadınlardan birisi. O daha fazla, çok önemli bilim insanları olan annesi Marie Curie’den, babası Pierre Curie’den ya da Nobel ödülü alması dahil bilim dünyasındaki olağanüstü başarılarından dolayı bilinir. Ancak Irene Joliot-Curie aynı zamanda faşizm karşıtı savaşımda yer almış, Komünist Parti çalışmalarını aktif biçimde desteklemiş ve kadın hakları mücadelesine önemli katkılar vermiş bir aktivistti.

Egemenlerin içini boşaltıp anlamsızlaştırmak için bin bir uğraş verdiği 8 Mart’ın arkasında işçi sınıfından kadınların azim ve kararlılıkla yürüttüğü büyük bir mücadele gizli. Sokaklarda, caddelerde, yollarda onların ayak izi var. İşçi kadınlar erkek sınıf kardeşleriyle beraber 8 saatlik işgünü için, eşit işe eşit ücret için, doğum izni hakkı ve çocuklarının eğitim alma hakları için fabrikalarda, meydanlarda ve grev alanlarında bir araya gelerek, gelecek genç devrimci kuşakların örnek alması gereken bir mücadele yürüttüler. 8 Mart’ı yaratan da bu mücadelelerdi. Burjuva egemenler ise bu gerçeği unutturmak için her yolu deniyor.

Mücadelenin olduğu her yerde emekçi kadının izi vardır, tarih boyunca da bu böyle olmuştur. İşçi sınıfının kadınları insanca bir yaşam için mücadele etmiş, grevler ve direnişler örgütlemişlerdir. 8 Mart, tam olarak bu mücadelelerin içinden doğmuş, dönemin mücadeleci işçilerinden ve sosyalistlerinden bizlere miras kalan bir gündür. Bu nedenle mücadelelerle kazandığımız hakları unutmamak ve kazanılmış haklarımıza sahip çıkmak işçi ve emekçilerin boynunun borcudur. Çünkü tarih bize göstermiştir ki hiçbir hak bizlere kendiliğinden verilmemiştir; hepsi örgütlü mücadelelerin sonucunda kazanılmıştır.

Clara Zetkin, emperyalist savaşlara karşı mücadelesiyle de bugün bize yol gösteriyor. Birinci Dünya Savaşı başladığında Clara’nın da üyesi olduğu Alman Sosyal Demokrat Partisi egemenlerin yanında saf tuttu. Ancak Clara ve mücadele arkadaşları dünyanın tüm işçilerini birleşmeye ve emperyalist savaşa karşı durmaya çağırıyordu. Asıl savaşın kapitalizme karşı olduğunu söylüyordu. Sınırların, sınıfların, sömürünün olmadığı bir dünya içindi onun savaşı. Bugün üçüncü emperyalist paylaşım savaşının yangını büyürken bize düşen görev ise 8 Mart ruhuyla mücadelemizi büyütmektir. İşçi sınıfı ancak mücadele ederse savaşsız, sömürüsüz bir dünya kurabilir.

Uluslararası Emekçi Kadınlar Gününün bugünün işçi kuşaklarına bir mücadele günü olarak miras bırakılmasında büyük emeği olan Clara Zetkin kadının kurtuluşunu işçi sınıfının kurtuluşunun ayrılmaz bir parçası olarak görüyordu. Ona göre kadınların özgürlüğü ve eşitliği emperyalist savaşların yıkımına, sömürü ve cinsiyet ayrımcılığına yani kapitalist düzene karşı birlikte mücadele ederek sağlanabilirdi. Bu sebeple bizlere düşen görev Clara Zetkin ve mücadele arkadaşlarının yarattıkları mirasa sahip çıkmak ve onların bugünümüze tuttuğu ışığı geleceğe taşımak. Ancak bu şekilde kapitalist sistemin yarattığı sorunlardan, emperyalist savaşların yıkımlarından kurtulabiliriz. 8 Mart’ın mücadele ruhuyla sömürüsüz, savaşsız, barış ve kardeşlik dolu bir dünya düşümüzü, tıpkı Mart’ın baharı müjdelemesi gibi yeşertebilir, hak ettiğimiz dünyayı hep birlikte kurabiliriz!

Mücadele kadını özgürleştirir. Mücadele eden kadın düzene teslim olmak yerine, bu düzeni değiştirmek için sorumluluk alır. İşçi sınıfının tarihi de bunun sayısız örnekleri ile doludur. İşçi sınıfı nice karanlık ve faşist rejimleri yaşadı, nice haksız savaşlarda bedel ödedi. Öte yandan ise nice hak arama mücadeleleri verdi, nice zaferler kazandı. Kadın işçiler de işte tüm bu yenilgi ve zaferler içinde erkek işçi kardeşleri ile birlikte mücadelenin içinde hep yerini aldı, nice kazanımlar elde etti. Sınıf mücadelesinin her yükselişinde o da kavgada yerini aldı. Tıpkı Birinci Dünya Savaşının ateşi ortalığı kasıp kavururken Rusya’da 8 Mart’ta sokağa çıkan kadın işçiler gibi. Ekmek için sokağa çıkan kadın işçiler mücadele ettikçe talepleri siyasallaştı.

Kapitalizmin tarihsel bir sistem krizi içinde olduğu tespitine ve bunun çeşitli sonuçlarına, tezahürlerine ilişkin yazılar Marksist Tutum sayfalarında yer alıyor. Sistem krizinin sonuçlarından birisi olarak dünya genelinde faşist hareketler yükseliş yaşıyor, faşist liderler iktidar koltuklarına oturuyor. ABD’de Trump, Rusya’da Putin, Arjantin’de Milei, İtalya’da Meloni, Hindistan’da Modi, Macaristan’da Orban, İsrail’de Netanyahu, Türkiye’de Erdoğan… Bir de bunların dışında yükselen faşist parti ve hareketler var. Bu hareketler dünyanın dört bir yanında aynı ya da yakın bir politik programı savunuyorlar, eylemlerini partiler ve örgütler arasındaki ulus ötesi bağlantılar ve işbirliği temelinde güçlendiriyorlar. Batı ülkeleri de dâhil olmak üzere tüm dünyada burjuva demokrasisi bir kabuğa dönüşmüş durumda!

Dünya işçi hareketinin en etkili metinlerinden biri olan Komünist Manifesto’nun yazılışının üzerinden 179 yıl geçti. İşçi sınıfının büyük önderleri Karl Marx ve Freidrich Engels’in 1847 yılında kaleme aldıkları eser, geçen zamana rağmen etkisini ve güncelliğini korumaktadır. Komünist düşüncenin ve hedeflerin billurlaşarak kâğıda döküldüğü Manifesto, birçok dile çevrilmiş, farklı coğrafyalarda yayımlanmış ve işçi hareketinin en önemli kaynakçası haline gelmiştir. Komünist Manifesto’nun temel yaklaşımı ve devrimci özü geçerliliğini hep korumuştur.

Marx’ın büyük bir özveri, emek ve bilimsel çalışmalarıyla kapitalist sistemin ne olduğunu ortaya koyan Kapital çalışmasını okumak, anlamak sanki sadece entelektüel çevrelerin işiymiş gibi bir algı söz konusu. Oysa özellikle de kapitalizmin tarihsel krizi içinde debelendiği böylesi bir dönemde, Kapital’in devrimci öncü işçiler tarafından anlaşılmasına, kavranmasına çok ihtiyaç var. Kapital’in nasıl okunacağına veya ele alınacağına dair ortada pek çok yöntem, metot, özet ya da kılavuz kitabı bulunuyor ama devrimci öncü işçilere bunu örgütlü bir çalışma içinde kavratmaya çalışanların sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor. Elif Çağlı’nın “Marx’ın Kapital’ini Okumak” adlı çalışması bu açıdan çok önemli ve ayrı bir yere sahiptir. Kimileri hangi metodun daha etkili olacağını tartışadururken, Marksist Tutum bu alanda da ciddi yol almış durumdadır.

Bizler sosyalist metal işçileri olarak MESS’e karşı gerçek bir mücadele yürütebilmenin ve kazanabilmenin yolunun işçi sınıfının bağımsız sınıf çıkarlarını başa almaktan geçtiğini söylüyoruz. Sendikal mücadelenin doğru temelde yürütülmesi ve anlamlı bir kavga verilebilmesi için başta sendikalar ve iş yasası olmak üzere tüm anti-demokratik yasaların değiştirilmesi için mücadele etmek şarttır. Dahası tepemizdeki faşist rejime karşı hak ve özgürlüklerimiz için mücadele etmek de en başta bilinçli işçilerin görevidir.

Lenin’in ölümünden sonraki 102 yıl içinde dünya büyük değişimler yaşadı. Yeni sınırlar çizildi, rejimler yıkıldı ve yerlerine yenileri kuruldu. Ama sömürü, zorbalık, adaletsizlik ve yoksulluk hiç değişmedi. Aksine daha da derinleşti. Lenin’in kendi zamanında sorduğu “Ne yapmalı?” sorusu, buna verdiği cevap ve dünyayı değiştirme cüreti, bugün hâlâ bizlere ışık tutuyor. Ekim Devrimiyle birlikte Lenin, yalnızca Rusya’da sosyalist bir devrime önderlik etmekle kalmadı. Tüm dünyada ezilen, baskılara ve zorbalığa mahkûm edilen sınıfa, yani işçi sınıfına çok önemli dersler bıraktı. Önümüzde hâlâ uzun ve zorlu bir mücadele yolu var. Ancak bu yolu aydınlatan bir miras, bir deneyim ve devrimci bir pusula da elimizde duruyor. Biz de bu pusulanın doğrultusunda yürümeyi sürdürüyoruz. Lenin’i ve onun şahsında tüm kavga neferlerini saygıyla anıyoruz.