Suna Akaltan tüm yazılar

İhaneti ve yenilgiyi tadan İngiltere işçi sınıfı için 1926 Genel Grevi onun devrimci potansiyelini de gösteren muazzam bir deneyimdir. Aradan geçen yüz yıl gösteriyor ki, insanlığı ve gezegeni uçurumun ağzına getiren, tepeden tırnağa çürüyen kapitalist düzeni o uçurumun ağzından yuvarlamak, yarattığı pisliği yeryüzünden silip atmak ancak dünya işçilerinin devrimci mücadelesiyle mümkün olacaktır. Ekim Devriminden 1926 Genel Grevine tüm bu şanlı deneyimlerin açtığı yol, yengileri ve yenilgileriyle, bugünün dünya işçi sınıfının yürüyeceği tek yoldur. Bu yolu zafere taşımak, dünya işçi sınıfının enternasyonal devrimci mücadelesi için çalışmaktan, reformist patikalara savrulmadan yarının yükselecek dalgalarına hazırlanmaktan ve hatırlamaktan geçiyor.

İki sınıfın kadınları arasındaki ayrımın keskinleştiği bir dönemde karşı safta yer alan ailesiyle yollarını ayırıp devrimci mücadelenin saflarına katılarak, geriye mücadeleyle dolu bir yaşam bıraktı Sylvia. İngiltere’de kadınlar için oy hakkı mücadelesi olarak bilinen Süfrajet hareketiyle özdeşleşen zengin Pankhurst ailesinin bir üyesiydi. Ailenin kara koyunu olarak çağrılan Sylvia, annesi ve kız kardeşleriyle yollarını ayırarak yüzünü işçi sınıfının emekçi kadınlarına döndü; burjuva feminist hareketten sıyrılarak devrimci bir komüniste dönüştü. Bu sancılı değişim ve dönüşümüyle Sylvia Pankhurst’un hikâyesi, bugün safları ve bilinçleri karışık küçük-burjuva feministlerinden burjuva feministlerine kadar emekçi kadınların gerçek kurtuluş mücadelesinden sapan ideolojilere karşı verilen savaşın da hikâyesidir.

Bugün İngiltere’de işçi sınıfı örgütlü gücünü geçmişe oranla yitirse de faşizme ve ırkçılığa karşı mücadeleci damarını koruyor. Cable Street’ten Lewisham’a geçmişin mücadele deneyimleri bugün yeniden yükseliş eğilimi gösteren faşist tehlikeye karşı mücadeleye ilham olmaya devam ediyor.

İngiltere işçi sınıfının kendi mücadele tarihinden, dünya işçi sınıfının ise İngiltere işçi sınıfının faşizme karşı mücadelesinden öğreneceği çok şey var. Dünya işçi sınıfının önünde ciddi bir tehlike ve tehdit olarak dikilen bu faşist yükselişe karşı işçi sınıfı devrimci örgütlülüğünü ve mücadelesini güçlendirerek karşılık vermediği sürece ne tür acılarla ve yıkımlarla karşılaşacağını tarih gösteriyor. Yükselen faşizm ve ırkçılık dalgasına karşı “bir daha yaşanmaz” saflığı ve umursamazlığı bir kenara bırakılıp, “bir daha asla!” diyen bir anlayış ve mücadele ruhunu büyütmek gerekiyor. Bugün dünya işçi sınıfının önünde milliyetçilik yerine enternasyonal bayrağını yükseltmek bir görev olarak duruyor.

Bugün dünya meydanlarını dolduran, iktidarları deviren, sermayenin azgın saldırılarına karşı kitlesel grevlerle sınıf mücadelesini yükselten dünya işçi sınıfı egemenlere korku salıyor. Mülksüzleştirenlerin egemenliğinin son bulacağı, mülksüzlerin yani işçi sınıfının örgütlü mücadelesiyle yıkılacağı, açlığın ve yokluğun yok olup yerine insanlığın ve doğanın ihtiyaçlarının gözetildiği bolluk düzeninin geleceği günler çok daha yakın, çok daha mümkün!

Öyle çarpık bir zamanda yaşıyoruz ki, ışıkların ortasında karanlığı, bolluk içinde kıtlığı, imkânlarla dolu dünyada çaresizliği tadıyor insanlık. Öylesine çelişkilerle yüklü bir çağ ki, uzayda yaşam arayışının yarattığı coşku, yeryüzünde açlık ve susuzluktan ölen milyonların feryadına baskın geliyor.

Üzerinden tam 45 yıl geçen DGM direnişi, ekonomik ve demokratik taleplerle kalmayıp siyasi talepleri için de mücadele veren dönemin işçilerinin Türkiye sınıf hareketine kazandırdığı önemli deneyimlerden biridir. İşçilerin DGM’lere karşı yükselttiği bu mücadele örneğini yeniden hatırlamak, sınıf mücadelesi ile yasalar arasındaki bağıntıyı anlamak, demokratik hak ve özgürlüklerin sınıf mücadelesi yükselmeden gelişemeyeceğini kavramak açısından önemli bir örnektir.

Siyasi kriz ve belirsizliklerle, artan toplumsal çelişkilerle çalkalanan Latin Amerika ülkesi Peru’da başkanlık seçimlerinin sonuçları geçtiğimiz haftalarda resmi olarak ilan edildi. Özgür Peru Partisinden (Perú Libre) aday olan Castillo Peru’nun bağımsızlığının 200. yıldönümü olan 28 Temmuzda resmi bir törenle başkanlığı devraldı. Peru siyasi tarihinde önemli bir gelişme olarak okunması gereken bu seçim sonuçlarının yankıları hâlâ sürüyor.

“Hiçbir düş yarım kalmayacak!” diye yola çıkan 33 düş yolcusu yollarından alıkoyulalı 6 yıl oldu. Yüreklerinde yarınların umudunu, torbalarında çocukların sevincini ve oyuncaklarını taşıyan 33 genç, 6 yıl önce Suruç’ta katledildi. Umut eden, kavga veren, düşler kuran 33 gencimiz, bombayı IŞİD’in eline tutuşturan sömürücü egemenler tarafından katledildi. Düş yolcularıydı, hayalperest değillerdi. IŞİD çetelerinin ağır kuşatması altında harabeye dönen Kobanê’deki yıkıma sessiz kalmayan bu gençler, Kobanê’nin yeniden inşası için çeşitli kentlerden yola çıkmışlardı.

Pandemi sürecinde, “yeni normal” düzenin gözde çalışma rejimi uzaktan çalışma, ivmesini hiç düşürmeden yaygınlaşmaya devam etti, şimdi de kalıcı hale geliyor. Salgın öncesinde de dünyanın en büyük teknoloji şirketleri tarafından uygulanan fakat verimliliği yani kâr getirisi konusunda endişeleri de barındıran uzaktan çalışmanın, pandemi sonrasında da devam edeceğine ve hatta kalıcı hale geleceğine yönelik açıklamalar birbirini izliyor.

Her türlü kamu harcamasını “sosyalizm” olarak damgalayıp sosyalizmi karalayan neo-liberal politikalar bir bir çökerken, insanlığın ve dünyanın akılcı biçimde yönetimine, insan ihtiyaçlarının karşılanmasına dayanan bir üretim planına, eşitlik ve özgürlük dolu bir dünyaya yani sosyalizme olan ihtiyaç gittikçe daha elzem hale geliyor. Kapitalizm çelişkileri keskinleştirerek yol alıyor, yol aldıkça kendi sonunu hazırlıyor. Fırtınanın ortasında debelenip duran kapitalizme bahar yok. Ancak dünya işçi sınıfının mücadele edip kazanacağı bir dünya var!

Etiyopya, 100 günü aşkın bir süredir yangın yeri. Ülkenin kuzeyinde bulunan Tigre bölgesi Kasım ayından bu yana ateş altında. Merkezî Etiyopya ordusunun federasyona bağlı Tigre bölgesel güçlerine karşı başlattığı askeri operasyon şiddetli çatışmalara dönüşerek Tigre halkının yaşamını cehenneme çevirdi. Operasyonun şiddeti her geçen gün artarken bölgedeki insani krizin boyutu da derinleşiyor. Tigre’de şimdiye kadar 50 bin kişi yaşamını yitirdi, on binlercesi yaralandı, 60 binden fazlası ise göç yollarına düştü. Uluslararası yardım kuruluşlarının raporlarına göre 4,5 milyondan fazla insanın acil yardıma ihtiyacı var. Tigre’de yaşanan trajedi rakamlarla ifade edilemeyecek boyutlarda.

Endonezya’yı bir yangın yerine çeviren protestolar şimdilik geri çekilse de Endonezya halkının tepkisi ve öfkesi dinmiş değil. Yangın şimdilik sönmüş görünse de işçi sınıfının ve gençliğin bağrında yanan ateş hâlâ sıcak. Endonezya meydanlarında isyanın sembolüne dönüşen şu sözler, işçilerin, emekçilerin ve öğrencilerin geleceklerini egemenlerin eline bırakmaya niyetli olmadığını gösteriyor: “Geriye tek söz kaldı: Kavga!”

Bir asır öncesinden seslendi biri: / “İki sınıf var” dedi / “Biri proletarya, öteki burjuvazi!” / Biri suyun dibindekiler, / Suyun başını tutanlarsa ötekisi. / “İki sınıf var” dedi Petrograd’ın kavgaya tutuşan işçileri / “Biri proletarya, öteki burjuvazi” / Cahillerdi, kabaydı elleri / Fakat ürkek değildi artık gözleri. / Suyun yüzüne çıktı diptekiler şimdi. / Tarihin çağrısına kulak verdi; / Kül rengi fabrikaların açlığa ve yoksulluğa tok, / Ekmeğe ve özgürlüğe aç işçileri / Volga’nın, Neva’nın / Kanı deli akan oğulları ve kızları.

Kapitalizm altında ne Kafkasya’nın ne Ortadoğu’nun ne Asya’nın yaraları sarılacak. Birbirleriyle gerçekte sorunları olmayan halklar, kapitalizm yıkıldığında gerçek özgürlüğe ve barışa kavuşacak. Suyun yolunu Ekim Devrimi açtı. Ve ancak Ekim Devriminden çıkartılacak derslerle kavgaya atılan dünya proletaryası sonsuz acılar çağına son verecek.

“Pandemi krizi” diye gösterilen tarihsel sistem krizinin şiddeti dünyayı sarsıyor. Pandemi günleri, burjuvazinin tepesindekiler için varoluşsal sancılarına çare aramak üzere yoğun mesai harcadıkları bir sürece dönüşürken, bu süreci fırsat belleyip işçi ve emekçilerin kanını sinekten yağ çıkarırcasına emenler rekor kâr patlamaları gerçekleştiriyor. Uluslararası yardım kuruluşu Oxfam, Eylül ayında açıkladığı “Güç, Kâr ve Pandemi” başlıklı raporu ile pandemi sürecinde dünyanın en büyük tekellerinin katlanan kârları ile bunun paralelinde artış gösteren yoksulluğu ve büyüyen eşitsizliği ele alıyor.

Marcos ailesi ülkeden kaçıp gittiğinde 24 çanta külçe altın, hatırı sayılır miktarda elmas ve parayı da beraberinde götürdü. İsviçre ve Amerika bankalarında milyar dolarlık hesapları bulundu, toplam servetlerinin ise en az 10 milyar dolar olduğu hesaplandı. Filipin halkı ağır sefalet koşullarında yaşarken Marcos ailesi devlet kaynaklarını yağmalayarak lüks ve ihtişam içerisinde yaşadı. Bu durum yalnızca Marcos diktatörlüğüne has değildir şüphesiz.

İster savaş ister kriz olsun, tek derdi daha fazla kâr olan burjuvazi için her koşulda esas olan kendi çıkarıdır. Tüm ikiyüzlülüğüyle yeri geldiğinde kendi elleriyle yok ettiği “kutsal aile değerlerini” yeniden diriltir, yeri geldiğinde kadınları evlerden çıkarıp fabrikalara sürer. Bir kriz anında işçi çıkarmak gerekecekse de ilk olarak kadınları gözden çıkarır.

ABD’nin en köklü ve en büyük orkestralarından biri olan Chicago Senfoni Orkestrasında geçtiğimiz aylarda bir grev gerçekleşti. Greve çıkanlar orkestra salonunda çalışan temizlik işçileri ya da orkestra binasının tadilatını yapan inşaat işçileri değil, orkestranın müzisyenleriydi. Beş kıtada sayısız konser verip festivallere katılan, birçok müzik ödülüne layık görülen, enstrümanlarından çıkan notalarla Bach’ın, Beethoven’in, Mozart’ın ruhlarını çağıran ünlü Chicago Senfoni Orkestrasının müzisyenleri…

Tüm rakamsal verilerle oynayıp yağmurlu havayı güneşli gösterme gayreti bir süreliğine örgütsüz kitlelerde karşılık bulsa da, yağmurdan nasibini alan ve iliklerine kadar ıslanmaya başlayan yoksul emekçi kitleler, krizin bedelini ödedikçe bir şeylerin ters gittiğinin farkına varmaya başlıyor. Krizin sonuçları işçi sınıfının karşısında bir duvar gibi dikilirken iktidar bir yandan krizi manipüle ediyor, bir yandan da inkâr edilen krizi ucuz atlatması için patronlar lehine teşvik ve önlemleri uygulamaya sokuyor.