Mikail Azad tüm yazılar

Toplumun %1’lik kesiminin toplumsal servetten aldığı payın geri kalan %99’unu aştığı günümüzde, gençlerin Musk gibi milyarderlere karşı haklı tepkileri artmakta. Bu tepkiler giderek Musk’ları yaratan kapitalist sisteme yöneliyor. Artık dünyanın pek çok meydanında “Başka Bir Dünya Mümkün” sloganları haykırılıyor. Bu slogan sadece ekonomik koşullara ve zenginlerin, milyarderlerin yükselişlerine karşı öfkeyi ifade etmiyor. Aynı zamanda kapitalist sisteme karşı alternatif başka bir dünyanın kurulabileceğine olan inancı yansıtıyor.

Faşist iktidar, tarikatlarıyla, mafyatik faşist örgütlenmeleriyle, gençliği tam kuşatma altına almaya çalışıyor. 2025’in “aile yılı” ilan edilmesinin nedenlerinden biri de budur. Gençlik din ve milliyetçilikle paralize edilmek isteniyor. Sorunların kaynağı ortadayken hedef şaşırtmak için nice yalanlar söyleniyor, gençlerin yaşadığı bunalım aile değerlerinden, milli değerlerden uzaklaşmaya bağlanıyor. Oysa sorun aile değerleri, milli-manevi değerler vs. değil para ve çıkar uğruna her türlü maneviyatı, değeri ayaklar altında çiğneyen bu rejim ve bizzat kapitalizmdir. İnsanları yoksulluk, umutsuzluk, yalnızlık kuyusuna iten, gençleri geleceksizleştiren, bireysel kurtuluş hayalleriyle oyalayan sömürü düzeni, onun iktidarı ve eğitim sistemidir. Aile değerleri, milli-manevi değerler dedikleri şey onların gözünde düzenlerini aklamanın bir yoludur sadece. Gençlerin tarikat ve faşist örgütlenmelerin elinden kurtarılması, evrensel değerlerle kuşanmaları, faşist rejimin tuzaklarının boşa çıkarılması, eğitimin parasız ve bilimsel temellerde verilmesi, işçi sınıfının faşist rejime ve kapitalist sömürü sistemine karşı mücadelesinin ilerletilmesiyle mümkün olabilir.

İşçi sınıfının bir parçası olan göçmen işçilerle sıkı bağlar kurarak omuz omuza durulduğunda, milyonlarca insanı göç yollarına sürükleyen, göçmenleri köle işgücü haline getirip, bunu yerli işçi sınıfı üzerinde basınç olarak kullanan kapitalizme karşı mücadele güçlenerek ilerler. Dolayısıyla işçi sınıfının karşı çıkması gereken şey göçmen işçilere çalışma izni verilmesi değil göçmen işçilerin “yerli” işçilere karşı kullanılarak sendikasızlaştırmanın, düşük ücretlerin, ağır çalışma koşullarının dayatılmasıdır.

Yoksulluk ve yetersiz beslenmeden kaynaklanan sorunlar birkaç ülke ile sınırlı olmayıp dünyanın genelinde hâkimdir. Üstelik gelişmiş kapitalist ülkelerde bu durumun hiç de hafife alınır yanı bulunmuyor. ABD, İngiltere, Fransa gibi muazzam zenginlik düzeyine ulaşmış ülkelere bakıldığında, buralarda işçi ücretleri ve kişi başına düşen milli gelir pek çok ülkedekinden çok daha yüksektir. Ancak bu ülkelerdeki yoksulluk ve yetersiz beslenme oranlarının da dünyanın kalanından çok bir farkı bulunmuyor.

Belarus-Polonya sınırında yer alan Bruzgi-Kuznica sınır kapısı, yaklaşık bir aydır göçmen krizine sahne oluyor. Ortadoğu, Asya ve Afrika’dan gelen binlerce göçmen, Belarus sınırından Polonya’ya, oradan da Avrupa’ya ulaşmak istiyor. Polonya, sınırda bekleyen göçmenleri Avrupa’ya sokmak istemiyor. Sınır koruma polisleri, göçmenlere göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su ile saldırarak yüzlerce insanın yaralanmasına neden oldu. Kuznica sınır kapısından kara yoluyla geçişleri engellemek isteyen Polonya, Eylül ayında olağanüstü hâl ilan etmişti.

ABD’nin Afganistan’da 2001’de startını verdiği emperyalist savaş, yüz milyonlarca insanın yaşamını derinden etkiledi, acıların, ölümlerin, sakat kalmaların, açlık ve yoksulluğun hüküm sürdüğü manzaralar yaşanmasına neden oldu. 20 yıllık savaşın ardından ABD, Afganistan’dan “çekilerek” ülkeyi Taliban’ın kontrolüne bıraktı. Bu durum, kapitalist sistemin yarattığı cehennemde kaos ve çatışmalardan bıkmış emekçi kitleler için yeni felâketler, yıkımlar, acılar anlamına geliyor.

Yangın gönüllülerinin bölgeden uzaklaştırılması ve devletin görevli memurları dışında kimsenin yangın bölgesine alınmaması emri, Erdoğan tarafından bir Cuma namazı çıkışında duyuruldu. Gerekçe gönüllü ekiplerin deneyimsiz olması idi. Bu açıklamadan sonra, yangına karşı oluşturulan ekiplerin çalışmaları fiilen engellendi, yangın gönüllüleri alandan uzaklaştırıldı ve bölgeden ayrılmaları istendi. Bağımsız yardım kampanyaları durduruldu. “Güçlü, büyük devlet” imajına zarar geldiğini düşünen ve her şeyin üstesinden gelebilecek kudrette olmakla böbürlenen siyasi iktidar, “bizim hiç kimseye ihtiyacımız yok” mesajları vermeye, oluşan havayı dağıtmaya çalıştı.

Pek çok ülkede egemenler koronavirüse tüm kötülüklerin anası olma anlamını yükleyip korku ve paniği körüklerken bir yandan da otoriter yönetimlerini güçlendirecek adımlar atıyorlar. Olağanüstü hal uygulamaları, toplumsal yaşamı altüst eden düzenlemeler, kısıtlamalar, polis devleti dayatmaları pek çok ülkede hayata geçiriliyor. Macaristan’da Victor Orban’ın hayata geçirmeye çalıştığı düzenlemeler buna örnektir. Orban da “koronavirüse karşı etkin bir mücadele vermek” bahanesiyle, otoriter yetkilerini bir adım daha ileri götürmüş durumdadır.

Adına yeryüzündeki cennet denen Keşmir, egemen burjuva devletler yüzünden yeryüzünde cehennemi yaşıyor. Her sorunda olduğu gibi kapitalistlerin Keşmir sorununu da emekçilerin çıkarlarına göre “çözmek” gibi bir derdi yoktur.

Çağımız hegemonya krizinin yıkıcı sonuçlarıyla yüz yüze. Emperyalist savaşın kendine özgü dinamiklerle devam ettiği bugünkü süreç, Arktik bölgesinde de egemenlik mücadelesinin süreceğini gösteriyor. Kuzey kutbu eriyor ve eridikçe de kapitalistlerin bölgeye hücumu devam ediyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Mayıs ayında genç nüfus üzerine “İstatistiklerle Gençlik 2018” adıyla bir rapor yayımladı. Söz konusu raporda, pek çok başlık altında gençliğin durumuna ilişkin veriler yer alıyor. Bu başlıklardan biri “yaşam memnuniyeti” adını taşıyor. Rapor, bir önceki yıl yayımlanan rapora göre oranı düşmüş olsa da gençlerin %55,4’ünün mutlu olduğunu söylüyor.

Akdeniz, kıtalar arası bir deniz olduğu, çok derin olduğu ya da 2,5 milyon kilometrekarelik bir alanı kapladığı için mezar olmamıştır mültecilere. Mülteci ölümleri kader olmadığı gibi, suçlu da Akdeniz değildir. Mültecilerin boğulup denizin dibine çekilmesinin tüm suçu kapitalist sömürü sistemindedir.

Orban hükümetinin iş kanununda yaptığı köklü değişikliğe karşı, Aralık ayında Macaristan’ın pek çok kentinde kitlesel protesto gösterileri düzenlendi. Muhalefet partileri, sendikalar, sivil toplum örgütleri ve genciyle yaşlısıyla Macar işçiler, “köle yasası”nın geri çekilmesi ve anti-demokratik uygulamaların kaldırılması için alanları doldurdular.

Türkiye’nin de içinde olduğu kapitalist devletlerin, bu sorunu çözmek gibi bir dertleri yoktur. Egemen sınıf, kendisine isyan eden ve mücadeleye atılan bir gençlik istemez. Sorgulayan, gelecek için mücadele eden, kendisi ve çevresiyle uyumlu bir gençlik yerine, beyinleri uyuşmuş, her an suça itilebilecek, kindar nesilleri tercih eder. Bu sorun baskıcı, yasakçı uygulamalarla çözülemez. Sorunu yaratan, gençliği çürüten kapitalizmdir.

Egemen sınıfların yazdırdığı tarih kitaplarında ne ezilenlerin zulüm içinde yaşadıklarından ne de kendilerine karşı ayaklanan kitlelerin haklı özlemlerinden, daha adil bir yaşam istemlerinden söz edilir. Ancak her çağda, her dönemde zulme karşı mücadele verilmiştir. Ezilenlerin ileriye yürüyüşü zorlu zamanlardan geçmiştir ve devam etmektedir. Karanlık dönemlerde verilmiş çabalar tarih bilinci ışığında günümüze aktarılıyor. Günümüzde bile Bedreddin ve yoldaşlarının sahip çıktığı eşitlikçi-komünal değerler önemini hiç yitirmeyen tarihsel özlemler olarak korunuyor. Ölümünden 600 yıl sonra bile Bedreddin ve yoldaşlarının savunduğu değerler hâlâ taptazedir.

Kriz ve savaşlara neden olan kapitalist sistem insanlığa acıdan ve çileden başka bir şey vermiyor. Emekçi kitleler, her defasında oyalanmak ve kandırılmak isteniyor. Filmde bir emekçi kadın olarak yıllarca ezilen, krizin derinleşmesiyle sofrasında eksilenlerin yanı sıra yaşamında da eksik olan şeylerin farkına varan, faşist kocasını terk eden Maria karakteri; önce korksa da mültecilerin dünyasına girmekten kaçmayan Daphne karakteri; kemer sıkma politikalarını uygulamak için şirketin merkezinden Yunanistan’a gönderilen ve çarkın bir dişlisi olarak acımasızca işten atmalara girişen Elise karakteri, “Alman halkı ile Alman devleti birbirinden ayrıdır” diyerek Yunan halkının asıl düşmanını ortaya koyan Sebastian karakteri… Bu karakterlerin her birinin hikâyelerinin birleştiği yerde taşlar yerine oturuyor ve “kriz”in emekçiler açısından ne olduğu daha net biçimde ortaya çıkıyor. Kapitalist düzene karşı mücadele etmeden “krizden” kurtuluşun yolu olmadığı berraklaşıyor.

Çin emperyalizminin öncülüğünde gündeme gelen, İpek Yolu projesi olarak da bilinen “Bir Kuşak Bir Yol” projesi de yaşanan krizden kurtuluş için büyük bir ekonomik atılım olarak yansıtılıyor. Bu proje Türkiye’nin de gündemine girmiş durumdadır. Özellikle Avrupa ve Ortadoğu pazarında azımsanmayacak oranda gerilemenin içine giren Türkiye, Asya pazarında kendine alanlar açmanın gayreti içinde ve bu projeyi de bu açıdan değerlendirmek istiyor.

Asya-Pasifik hattında çıkarları çatışan iki kamp mevcut. Bunlardan birini, ABD ve bu süper gücün işbirliği içinde olduğu ülkeler oluşturuyor. Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) örgütü içinde etkisini büyük oranda kullanan ABD, kapitalist krizle birlikte artık mevcut pozisyonunun yetersiz kaldığını anlamış ve uygulamaya geçirdiği stratejik hamlelerle bunu değiştirmeye çalışmaya başlamıştır. Asya-Pasifik hattının diğer kampını ise Şangay Beşlisi olarak yola çıkan ve daha sonra adını Şangay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) olarak değiştiren kamp oluşturuyor. Bu kampın başını Rusya ve Çin (bu örgüte dâhil olan diğer devletler Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan’dır) çekiyor. ŞİÖ, üye ülkelerin yanı sıra 10’un üzerinde ülke ile de ilişkilerini diyalog vb. adlarla sürdürüyor. Üye sayısı önümüzdeki yıldan itibaren 8’e çıkacak bu birlik, bölgede Rusya ve Çin’in önderliğinde hareket ediyor.

Burjuvazi, kapitalist sistemin dünya çapında içine girdiği krizi atlatmak için savaşı tırmandırıyor. Üstelik burjuva güçlerin kendileri de dahil tüm insanlığın yok olmasına neden olacak nükleer silahları kullanacak kadar ileri gitmeleri de mümkündür. O nedenle işçi sınıfının dünyanın ve insanlığın yok oluşuna seyirci kalması mümkün değildir. Kapitalizm altında barış hayalden öteye geçemez. Dünyaya barışı ve özgürlüğü getirecek tek sınıf işçi sınıfıdır.

Yüzlerce fabrikanın harıl harıl çalıştığı Kocaeli bölgesinde insan sağlığından ve temiz bir çevreden bahsetmek olanaksızsa, her dört kişiden biri kapitalist kâr hırsı yüzünden ölüme gönderiliyorsa, mücadeleyi tek başına çevre sorunu olarak göremeyiz. Sorunun çözümünü kapitalizme karşı mücadelede değil de, burjuva hükümetlerin çevre politikasını iyileştirmesinde aramak beyhudedir. Kapitalizm doğayı değil kârı düşünür.