Suphi Koray tüm yazılar

Futbolun kapitalizm altında temiz bir oyuna dönmesi mümkün değildir. Hele ki bu çürümüş rejimin soruşturma ve operasyonlarıyla Türkiye’de futbolun temize çıkması hiç mümkün değildir. Görünen o ki futboldaki şike ve bahis operasyonu devam edecek ve futbol daha da kirlenecek. “Temiz eller” operasyonları sadece ve sadece kimi iktidar odaklarının, çıkar gruplarının, açgözlü sermaye gruplarının önündeki engelleri temizleyecek.

Kapitalist sistem tarihsel bir tıkanıklık ve durgunluk içerisindedir. Yakıp yıkarak, yok ederek, insanlığın ve gezegenimizin geleceğini tehdit ederek bu tıkanıklığı aşmaya çalışmaktadır. Savaşlarla, krizlerle ayakta kalmaya çalışan bu çürümüş sistem, korkunç bir eşitsizlik yaratarak emekçi kitleleri yoksulluğa ve yoksunluğa mahkûm ederken, bütün insanlığı da bir yok oluşa sürüklemektedir. Başka bir deyişle, kapitalizm tarihsel bir kriz içerisinde debelenirken, insanlık da tarihsel bir dönemeç noktasından geçmektedir. “Ya sosyalizm ya yok oluş” ikilemi hiç bu kadar yakıcı olmamıştı. Devrimci Marksistler olarak çok iyi biliyoruz ki kapitalizm insanlığa hiçbir gelecek vaat etmediği gibi, sosyalizm seçeneği de kitlelerin devrimci başkaldırısı olmadan varacağımız bir hedef değildir. Devrim sınıf devrimcilerinin zahmetli bir çalışmasını gerektirir, işçi sınıfı saflarına devrimci fikirlerin taşınmasını gerektirir, sınıfın öncü işçilerinin devrimci fikirler temelinde örgütlenmesini gerektirir. Bir pusula olmadan da bunun başarılması mümkün değildir.

Kimsenin kuşkusu olmasın ki gençler için devrimci duyguların nesnel temeli giderek daha belirginleşecek, giderek daha fazla sayıda genç kapitalizme karşı mücadeleye atılmanın, devrimci örgütlenme gereğini yerine getirmenin, sosyalizm idealine bağlanmanın onurunu yaşayacaktır. Gençlerin devrimci mücadele yolunu seçmesi burjuvazinin dehşetini, insanlığın ümidini büyütecektir. Mehmet Sinan’ın söylediği gibi, Gelecek Sosyalizmindir!

Toplumun büyük çoğunluğunu oluşturan işçi sınıfının ise mevcut pozisyonunu korumaktan hiçbir çıkarı yoktur. En büyük nüfus kütlesini oluşturmasına ve üretimi gerçekleştiren sınıf olmasına rağmen, bunun ne ekonomik ne siyasi karşılığını alabilmektedir. En zor zamanlarda yine emekçiler birbirlerine sahip çıkmakta, dayanışma ve yardımlaşma elini uzatmaktalar.

Kapitalizmin tarihsel krizi çelişkileri çok daha keskinleştirmiş olduğu için emperyalist güçlerin hareket kabiliyeti de kısıtlanıyor. Güçlerden birisi kolayına diğerine otoritesini kabul ettiremiyor. Bundan dolayı, ABD-Çin geriliminin daha çok su kaldıracağını söylemek yanlış olmayacaktır. Fakat hegemonya mücadelesini değerlendirirken, sınıf mücadelesini unutmamak gerekiyor.

Emperyalist paylaşım savaşları dünyayı köklü biçimde değiştirmezler sadece, aynı zamanda değişen dünyanın, değişen dengelerin, kimi dünya güçlerinin bu değişen dengelere göre yeniden konum alma isteğinin sonucudurlar da. Birinci ve ikinci emperyalist paylaşım savaşları bunun açık örnekleridir. Ve çoğu kimse halen yürümekte olduğunun farkında olmasa bile üçüncüsü de bu gerçeğe dair pek çok veri sunuyor.

Marmara denizi can çekişiyor. Müsilaj Marmara’nın “beni kurtarın” çığlığıdır. Çok açık ki ne özel olarak mevcut siyasal iktidarın ne de genel olarak burjuva siyasetçilerin ve kapitalistlerin kendiliğinden bu çağrıya yanıt vermesi söz konusu değildir. En basit tedbirlerin alınabilmesi için bile toplumsal bir baskı gerekiyor. Kabahat ne müsilajı üreten alglerdedir ne de insandadır. Sorun toplumsaldır. İnsanlığı ve doğayı tehdit eden bu çürümüş düzeni yıkmadan denizleri de ormanları da kurtarmak mümkün değildir.

TÜSİAD'ın kodamanları ortalığın toz duman olmasından, “demokratik hukuk devleti”nden uzaklaşılmasından Türkiye’nin geleneksel sermaye kesimlerinin duyduğu rahatsızlığı dile getiriyorlar. Onları rahatsız eden şey toplumun farklı kesimlerinin demokratik haklarının tırpanlanması, yasakların artması değil sermaye sınıfının alıştığı, iş yapmak için ihtiyaç duyduğu teamüllerin, kuralların ortadan kaldırılmasıdır. Bir sermaye kesiminin lehine diğerlerinin aleyhine olacak şekilde keyfi kuralların işletilmesidir.

Bilim insan türünün ortak deneyimlerinin ve bilgi birikiminin üzerinde yükselse de, her dönemde egemen sınıflar bilimsel faaliyeti yönlendirmek ve onun sonuçlarından kendi sınıfsal çıkarları temelinde faydalanmak istemişlerdir. Ne var ki, hem bilimi geliştirmek anlamında hem de ona el koymak anlamında hiçbir sınıflı toplum kapitalizm ile mukayese edilemez. Mesela, Antik çağın ünlü fizikçi ve matematikçisi Arşimet hayatını bilime adamak istese de, hamisi olan Siraküza kralının askeri isteklerini yerine getirmek zorunda kalmıştır. Yüzyıllar sonra Avrupa’da kapitalizmin gelişmesiyle birlikte bilim burjuvazinin hizmetine girdi. Böylece kralların devri kapanıyor, sermayenin saltanat çağı açılıyordu.

Dizilerde tarih diye önümüze konulanlar safsatalarla dolu modern menkıbelerden başka bir şey değildir ve tarihi yeniden yazmaya girişenlerin amacı “şanlı geçmiş”le emekçi yığınların zihinlerini esir almaktır. Öte yandan diziler, çok işlevli ve etkili olmakla birlikte, egemen ideolojinin yayılmasının araçlarından yalnızca biridir. Egemen sınıf, kanın kılcal damarlarla vücudun en uçlarına kadar ulaştırılması misali, kendi çıkarlarının ifadesi olan fikirleri tüm topluma ulaştırmak için kesintisiz bir çaba gösterir ve bu fikirleri çok çeşitli kaynaklarla yeniden yeniden üretip yayar.

AKP ve Erdoğan iktidarı döneminde Türkiye’nin içerde ve dışarda izlediği politikalar baştan sona düz bir çizgi üzerinde ilerlememiştir, tersine önemli değişiklikler olmuştur. Bu değişim diziler de dahil olmak üzere hayatın her alanına damgasını basmıştır demek abartılı bir ifade olmayacaktır.

Bir yandan mütemadiyen insanlığın çok büyük bir tehdit ile karşı karşıya olduğu ilan ediliyor, diğer yandan yasaklar ve kısıtlamalar getirilip maske, “sosyal mesafe” vb. ile çözüm bireylerin sırtına yükleniyor. Gerçekte burjuvazi koronavirüsü kapitalizmin tarihsel krizinden çıkış bileti olarak kullanmak istiyor. Koronavirüs aşısı çalışmaları ile ilgili gelişmeler ve tartışmalar da burjuvazinin insanlığı değil kapitalizmi kurtarmaya çalıştığını ortaya koyuyor.

Tam otomasyon veya robotlaşma tartışmaları yeni değil. Ancak teknolojik gelişmelerle birlikte bazı işlerin çok az sayıda işçi ile yapılabilmesi veya doğrudan makinelere, robotlara, bilgisayarlara yaptırılabilmesi bu tartışmaları her geçen gün daha da alevlendiriyor. Her zaman ilgi çeken bu konuya ilişkin tartışmalar 2016 yılında Davos zirvesinde yapılan “Sanayi 4.0” toplantıları ile level atladı diyebiliriz. Yakın gelecekte üretimin tamamen robotlarla yapılacağı iddia ediliyor.

Dünyanın birçok ülkesinde otoriterleşme hız kazanırken, faşist hareketler güçlenirken “insanlık dersini aldı, burjuvazi de, bu yüzden bir daha faşizm yaşanmaz” demek büyük bir yanlış olur. Hele ki faşizmin en kanlısını görmüş Almanya’da bunun kesinlikle olmayacağını düşünmek tarihten ders almamak demektir. Bu nedenle Almanya’daki gelişmeleri hafife almamak gerekiyor. Tarihsel bir sistem krizi içinde debelenen ve çürüyen kapitalizmin ayakta kalmak için her yola başvuracağı, en sinsi kampanyaları yürütüp en zalim yöntemlere başvurabileceği unutulmamalıdır.

Erdoğan termik santrallerin fiilen 3,5 yıl daha filtresiz çalışmasının önünü açacak yasayı veto etti. Bu, 31 Aralık 2019’a kadar filtrelerini taktırmayan santrallerin faaliyetlerine son verilmesi gerektiği anlamına geliyor. Hava kirliliği ve sağlık açısından müspet olan bu veto kararı birçok tartışmayı da beraberinde getirdi.

Tanklar ile neoliberal politikalar arasında, neoliberal politikalar ile kitlelerin isyanı arasında doğrudan bir bağ var. Yıllarca askeri faşist diktatörlüğün hüküm sürdüğü Şili, neoliberal politikaların test edildiği bir laboratuvar ülke olmuştur. 80’lerden itibaren tüm dünyada uygulanmaya başlanan neoliberal saldırı politikaları, 1973’te bir darbe ile yönetime el koyan Pinochet diktatörlüğü altında ilk kez bu ülkede hayata geçirilmiştir.

Erdoğan uzun zamandan beri kendisini “ümmetin lideri ve kurtarıcısı” olarak sunmaya çalışıyor. Bu özdeşleştirme dolayısıyla, kendisine karşı içeriden siyasi faaliyetlerde bulunan kişi veya hareketleri, ümmete karşı işler çevirmekle suçluyor. Erdoğan’a karşı gelmek ümmetin çıkarlarına karşı gelmektir! AKP’yi bölmek, ümmeti parçalamaktır! Kuşkusuz bu kurtarıcılık vehmi, sadece onun kendisine biçtiği bir rol sonucunda ortaya çıkmamıştır.

Geçtiğimiz haftalarda Filipinler ve Hindistan’da gerçekleştirilen seçimler iktidardaki otoriter partilerin güç kazanmasıyla sonuçlandı. Her iki örnek de günümüz dünyasında sermayenin politik ihtiyacının ne olduğunu gösteriyor. Hem küresel hegemonya savaşı bağlamında hem de dünya çapında giderek artan otoriterleşme eğilimi bağlamında bu iki ülke ilgiyi hak ediyor.

31 Mart seçimleri geride kaldı. Böylece işlerin planladıkları gibi gitmesi durumunda iktidarın önünde 4,5 yıl boyunca seçimlerin olmayacağı bir dönem açılmış oldu. Bu durum, iktidarın sermayenin ihtiyaçlarını karşılayabilmek için çok daha azgın bir şekilde emekçilere saldırmasını kolaylaştıracaktır. Şimdi bekletilen saldırıların hayata geçirilmesi için gün doğmuştur.

Geçtiğimiz günlerde Belçika sınırındaki Alman kenti Aachen’de Fransa ve Almanya arasında yeni bir işbirliği anlaşması imzalandı. Bu anlaşma ile AB, uluslararası ilişkiler, askeri, ticari, diplomasi ve eğitim gibi alanlarda iki ülke arasında işbirliği hedefleniyor.