Demet Yalçın tüm yazılar

Mesleki eğitim sistemi sendikaların mücadele konusu olmalıdır. Çocuk emeğinin sömürüldüğü bir araç olmaktan çıkarılmalı, çocuklara teorik ve teknik eğitimin yanı sıra iş güvenliği ve işçi hakları eğitimlerinin verildiği, mesleki beceri kazandırırken sendikal örgütlenme, sigortalı çalışma ve daha yüksek ücret hakkının sağlandığı bir sistem olmalıdır. Sendikalar geleceğin işçilerini daha eğitim sürecinde örgütlemeli, haklarını korumaya ve arttırmaya dönük talepler toplu sözleşme taleplerinin içinde yer almalıdır. Bunun olabilmesi için işçi sınıfının örgütlülüğünün ve mücadelesinin güçlendirilmesi şarttır.

Asgari ücrete yapılacak zammın yine gerçek enflasyon oranının altında kalacağını, geçmiş kayıpların hiçbir şekilde telafi edilmeyeceğini, işsizliğin büyüyeceğini, sendikal haklara yönelik saldırıların artacağını, ormanların, köylülerin yaşam alanlarının maden ve inşaat şirketleri için talanının süreceğini, 2026 bütçesiyle birlikte düşündüğümüzde yine zorlu bir yılın emekçileri beklediğini görmek zor değildir. Bugün işçi sınıfının yoksullaşmaya, sendikal ve siyasal baskılara, hak gasplarına karşı duracak bir sendikal örgütlülüğü bulunmuyor. Kamu emekçilerinin, özel sektörde beyaz yakalı ve mavi yakalı işçilerin, emeklilerin, gençlerin sorunlarının ve taleplerinin daha fazla ortaklaştığı koşullarda işçi sınıfının tüm kesimlerinin mücadelesinin de ortaklaştırılması zorunluluktur. Bu yapılamadığı sürece emekçiler ekonomik yıkımın da faşist rejimin saldırılarının da en ağır faturasını ödemeye devam edecek ne yazık ki.

Elif Çağlı’nın Eylül Günlüğü adını verdiği şiir kitabında yer alan şiirler, 1981-1983 yılları arasında yazıldı. 12 Eylül faşizminin işçi sınıfının mücadelesini ezerek tüm örgütlerini dağıttığı, devrimci örgütlere ağır darbeler indirdiği, yüz binlerce insanın tutuklama, işkence, hapis, sürgün ve işten atmayla cezalandırıldığı, tüm toplumun karanlığa ve acıya boğulduğu yıllarda… 12 Eylül 1980 askeri faşist darbesinin üzerinden 45 yıl geçti. Bugünün işçi kuşakları 12 Eylül’ü ancak kitaplardan, filmlerden, anlatılardan biliyor. Ama 12 Eylül’ün siyasal, toplumsal, ekonomik vb. her alanda yarattığı tahribatın etkisi bugün de sürüyor. Üstelik faşist darbeyle ağır yara alan işçi sınıfı ve devrimci hareket henüz yaralarını saramadan, 12 Eylül’ün hesabını soramadan bu kez sivil faşist rejimin karanlığına itilmiş durumda.

Türkiye’de faşist rejim gemi azıya alarak saldırılarını sürdürürken ülke her anlamda yangın yerine dönmüş durumda. Bir yanda emekçi kitleleri hedef alan ekonomik saldırılar ayyuka çıkarılırken, diğer yandan CHP belediyeleri, muhalif medya organları ve gazeteciler, üniversiteli gençler ağır bir siyasi saldırı altında. Bunların yanı sıra ülkenin ormanları da siyasi iktidarın bilinçli tedbirsizliği ve yağma-talan politikası yüzünden cayır cayır yanıyor.

Kapalı kapılar ardında hazırlanan ve bu yılın Şubat ayında Çevre Komisyonundan yangından mal kaçırır gibi alelacele geçirilerek Meclise getirilen İklim Kanunu, ilk 4 maddesi kabul edildikten sonra muhalefetin itirazları üzerine 15 Nisanda geri çekilmişti. O zaman “yeniden gözden geçirilmek üzere” geri çekildiği söylenmişse de hiçbir değişiklik yapılmadan yeniden Meclise getirilen kanun teklifinin görüşmelerine 25 Haziranda başlandı. Çalışma süresi 31 Temmuza kadar uzatılan Meclisin görüşeceği kanun tekliflerinden biri bu olacak ve belli ki Meclis tatile girmeden iktidar ne yapıp edip istediği gibi bir İklim Kanununu yasalaştıracak.

Suriye’deki 61 yıllık Baas rejimi 8 Aralıkta yıkıldı. Bunun ardından Türkiye’de Suriyelilerin artık ülkelerine dönmeleri gerektiğine dair tartışmalar hız kazandı. Yanı sıra rejim sözcülerinden gelen açıklamalar ve sınır geçişlerinden verilen abartılı sayılar da Suriyelilerin geri dönecekleri beklentisini arttırdı. Böylece Suriyelilerin geri dönüşü meselesi emekçilerin de gündemine girdi. Cumhuriyet tarihinin en büyük yoksullaşma dalgası altında ezilen, son birkaç yıldır her gelen yılın bir öncekini arattığı sorunlarla boğuşan emekçilerin azımsanmayacak bir bölümü, sorunlarının çözümünü Suriyelilerin geri dönmesine bağlamış durumda. Zira yıllarca yapılan göçmen karşıtı propagandayla siyasi iktidarın ekonomi politikalarının yarattığı tüm sorunların nedeni olarak Suriyeliler gösterildi, milliyetçilik kışkırtıldı. Bunda göçmen karşıtlığını siyaset malzemesi haline getiren muhalefet partilerinin çok büyük katkısı oldu. Peki bugün iktidarın medya eliyle yürüttüğü “geri dönüş” propagandasının arkasında hangi çıkar hesapları var ve Suriyeliler geri dönecek mi?

2011’de büyük bedeller ödeyerek 23 yıllık Bin Ali diktatörlüğünü deviren ancak yarattıkları devrimci durum burjuvazi tarafından söndürülen Tunuslu emekçiler yeni bir diktatörü daha ne kadar taşıyacaklar? Kitleleri sokağa döken nesnelliğin büyük oranda ekonomik zorluklar, hayat pahalılığı ve işsizlik olduğunu düşündüğümüzde önümüzdeki dönemin Kays Said için hiç de kolay geçmeyeceğini tahmin etmek zor değildir. İşsizlik, özellikle genç işsizliği artmaya devam ediyor, yüksek enflasyon ve düşük ücretler de yakıcı sorunlar olarak varlığını koruyor. Bütün bu sorunlar olduğu yerde dururken hatta daha da büyürken Kays Said’in demir yumruğunun Tunuslu emekçileri ilânihaye durdurabileceği söylenemez.

Maliye Bakanı Mehmet Şimşek her vesileyle ekonomi programını sürdürmekte kararlı olduklarını vurguluyor. Siyasi iktidar Temmuz 2023’te startını verdiği ekonomik saldırı programını hız kesmeden, hatta hızını daha da arttırarak sürdürüyor. Eylülün ilk haftasında açıklanan Orta Vadeli Program (OVP) da tıpkı geçen yılkinde olduğu gibi iktidarın bu kararlılığını teyit eder nitelikte. Siyasi iktidar OVP’de yer alan takvimlendirilmiş hedefleri hayata geçirmek üzere kanun düzenlemeleri yapmaya hazırlanıyor. Keza önümüzdeki haftalarda Meclise gelecek olan merkezi bütçe de aynı saldırı programının bir parçası olacak.

Hiç kuşkusuz işçi sınıfının mücadelesi bakımından Bangladeş’ten çıkarılabilecek en önemli sonuç, tüm dünyada devrimci önderliğe duyulan yakıcı ihtiyaçtır. Bugün gerek emperyalist kapitalist ülkelerde gerekse de hegemonya mücadelesinin kapışma alanı olan ülkelerde kapitalizmin yol açtığı sorunlarla boğuşan emekçiler peş peşe ayağa kalkıyor. Son iki ay içinde Kenya, Bangladeş ve Nijerya’da meydana gelen kitlesel protestolar, Avrupa ve ABD’de İsrail’in katliamına ve yükselen faşist tehdide karşı sokaklara dökülen yüz binler kendilerine yol gösterecek bir devrimci önderliğe ihtiyaç duyuyor.

Bugün Türkiye’de karşımıza bir katliam yasasıyla dikilen faşist rejimin gerçek niyetini teşhir etmek, insanlık dışı itlafa karşı çıkmak, insani ve bilimsel yöntemlerin kullanılmasını talep etmek ilk elden yapılması gerekendir. Meseleye siyasi ve ekonomik rant ve çıkar odaklı bakmayan bir yaklaşımla, hayvanları katletmeden, işkence etmeden sokak hayvanları sorununu çözmenin pekâlâ mümkün olduğunu görmek gerekir. Teknolojinin olanaklarından yararlanarak ve çözüme katkıda bulunabilecek veterinerler dâhil çok sayıda gönüllünün varlığıyla yeterli bütçe ayrıldığında ve merkezi bir kontrol ve denetim söz konusu olduğunda bu sorun çok hızlı bir şekilde çözülebilir.

İsrail’in 7 Ekimden bu yana sürdürdüğü Gazze’ye yönelik saldırılarında on binlerce Filistinli hayatını kaybetti, hayatta kalanlar ise açlık, yokluk ve hastalıkla boğuşuyor. Şu ana kadar en az 30 çocuğun açlık nedeniyle öldüğü belirtiliyor. Filistin davasının hamisi ve İslam âleminin lideri pozları kesen Erdoğan ise soykırım boyutuna varan bu katliam karşısında sermayenin ekonomik ve siyasi çıkarlarını önde tutan ikiyüzlü siyasetini sürdürüyor.

Türkiye işçi sınıfı ülke tarihinin en büyük yoksullaşma dalgasıyla karşı karşıya. 2018’den bu yana dünya genelindekinden çok daha hızlı bir yükseliş gösteren enflasyon karşısında reel ücretler hızla eriyor, alım gücü düşüyor. Bu koşullarda rejim, bir yandan ekonomik yıkımın faturasını işçi sınıfına keserken, diğer yandan sermayenin dizginsiz sömürüsünün önünü açan uygulamaları, yasaları hayata geçiriyor.

Seçimlerden sonra sosyalist hareket içinde çeşitli değerlendirmeler yapılmış ve temel sorunun solun işçi sınıfından kopukluğu olduğu, bunun değişmesi gerektiği dile getirilmiştir. Ne var ki bugünkü tabloya baktığımızda bu doğru tespitin gerektirdiği bir pratiğin hayata geçirildiğinden söz etmek mümkün değildir. Bu gerçekleri dile getirmemizin nedeni karamsar bir tablo çizmek değil içinde bulunduğumuz nesnel ve öznel koşulların gerçeklerini ortaya koymaktır.

Süslü cümleleri bir kenara bıraktığımızda karşımıza yine tutarsızlıkların, belirsizliklerin, içi boş temennilerin olduğu bir ekonomi programı çıkıyor. Buna rağmen program sermaye kesimlerince “umut verici” olarak değerlendirildi ve genel olarak memnuniyetle karşılandı. Çünkü programla rejim, pek çok alanda sermayeyi ihya etmeye devam edeceğini, ekonomik yıkımın faturasını asıl olarak emekçilere kesmeye dönük politikasını sürdüreceğini, sermayenin ısrarla talep ettiği “çalışma yaşamındaki düzenlemeleri” (işçilere yönelik hak gasplarını) hayata geçireceğini ilan etmiş oluyor.

Rejimin yeni dönemi beklendiği gibi ekonomik saldırılara hız verilmesiyle başladı. Emekçilere yutturulmak istenen acı ilacın dozu kat be kat arttırıldı. Emekçiler Temmuzun ilk iki haftasında adeta zam sağanağına tutuldu. Zaten enflasyonun yükseldiği, liranın değer kaybettiği, reel ücretlerin ve alım gücünün eridiği koşullarda ayakta durmaya çalışan emekçileri çok daha zor günler bekliyor. Ancak baştan belirtelim ki saldırılar sadece zamlarla sınırlı değildir. Temmuz sağanağı emekçileri bekleyen karakışın yalnızca habercisidir.

Neredeyse 150 yıl sonra Afganistan, bu kez başını Çin-Rusya ve ABD’nin çektiği iki emperyalist kutup arasındaki hegemonya savaşının ortasında bulunuyor. Üstelik bu kez kapitalist sistemin krizleri çok daha keskin, savaş çok daha karmaşık ve sancılı… Çok açık ki Afganistan’ın toz haline gelmekten kurtulması, bu ateş çemberinden çıkabilmesi, halkın barış ve huzura erebilmesi kapitalizmde mümkün değildir.

Çoktan iflas etmiş olan bu rejim, bu yağma ve rant düzeni çürümüş, rejimin “Büyük Türkiye’si” 6 Şubat depremleriyle birlikte çökmüştür. İnsan canına, emeğe, doğaya değer veren, onu korumaya odaklanan bir Türkiye ancak işçilerin, emekçilerin iktidarı kendi ellerine almalarıyla kurulabilir. Bu rejimden ve bir bütün olarak sermayeden hesap sormak için mücadeleye!

Üçüncü Dünya Savaşı kızışıyor, Ukrayna’daki savaş yeni bir boyuta yükselirken Asya-Pasifik’te de gerilim artıyor. Haziran ayında gerçekleştirilen NATO zirvesine ilk kez Asya-Pasifik bölgesinden Japonya, Güney Kore, Avustralya ve Yeni Zelanda’nın davet edilmesi, Ağustos ayında ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin Tayvan’ı ziyareti bölgede suların ısındığının işaretleridir.

Bugün bir yanda insanlığın temel ihtiyaçlarını asgarinin de ötesinde karşılama imkânları sunan muazzam teknolojik gelişmeler, diğer yanda açlık çeken veya en basit hastalıklardan ölen milyonlarca insan var. Bir yanda insan aklının almayacağı büyüklükte servetlere sahip olan bir avuç asalak, diğer yanda yoksulluk çukurunun daha da derinlerine itilen milyarlarca insan var.

Göçmen/mülteci konusu birikimli bir sorun olarak Türkiye’nin gündemini işgal etmeye devam ediyor. Son günlerde başta sosyal medya olmak üzere çeşitli platformlarda göçmenlere yönelik bir nefret dalgasının örgütlendiğine tanık oluyoruz. Emekçilerin tepkisi sorunun gerçek kaynağına değil mağdurlara yönlendirilmek, bu sorun üzerinden kimi planlar hayata geçirilmek isteniyor.